Öğretim mi öğretım mı?

Öğretim neden böyle yazılır?

Öğretim, öğret- kökünden isim yapan -im ekiyle türetilmiş bir isimdir. Türkçede -im eki, fiil köklerine eklenerek eylemin yapılış biçimini, sürecini ya da sonucunu adlandıran isimler üretir. Bu kalıbın benzer örnekleri eğitim (eğit-), gelişim (geliş-) ve değişim (değiş-) kelimeleridir. Bu kelimelerin hepsinde kökün son sesi ile ek birlikte yazılır ve ek eklenirken kökün yazımı değişmez.

Kelimenin yazımındaki asıl dikkat noktası ğ harfidir. Yumuşak g, Türkçede yalnızca ünlüler arasında ya da ünlüden sonra gelen bir harftir ve kendi başına bir ses karşılığı yoktur; okunurken önündeki ünlüyü uzatır. Öğretim kelimesinde ğ, "öğret" hecesinde yer alır ve ses olarak duyulmaz, ama yazıda bulunması zorunludur. Bu yüzden ğ harfi atlandığında kelime yazım yanlışı sayılır.

Kelimenin ekli biçimlerinde de kök değişmez. Öğretime, öğretimde, öğretimi ve öğretimin gibi hâlleri yazılırken öğret- kökü aynı kalır. Kelimenin türediği öğretmek fiilinin çekimlerinde de aynı kök korunur, bu nedenle öğretim ile öğretmen arasındaki ortak yapı tanıması kolay bir ilişki kurar.

Öğretim nasıl akılda tutulur?

Öğretim kelimesini öğretmen kelimesiyle birlikte düşünün; ikisi de aynı öğret- kökünden gelir ve ğ harfi ikisinde de bulunur. Kökü ayırt ettiğinizde ek olarak yalnızca -im eklendiğini hatırlamak yeterlidir.

“öğretım” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazımların başlıca nedeni, ğ harfinin okunmamasıdır. Konuşmada öğretim sözcüğü "öretim" ya da "ögretim" biçiminde söylenirken ğ sesi duyulmadığı için yazarken de harf atlanabilir. Yumuşak g'nin yazıda görünmesine rağmen seslendirilmemesi, yazım kurallarını bilmeyenler için en sık hata kaynağıdır.

İkinci neden, ğ harfinin klavye ve yazı alışkanlıklarındaki yeri ile ilgilidir. Türkçe klavyede ğ tuşu ayrı bir yerde bulunduğu için hızlı yazımda harf kaçabilir. Bu durum özellikle mesaj ve not gibi hızlı yazılan metinlerde ortaya çıkar.

Üçüncü olarak, bazı kişiler ı ve i harfleri arasında karışıklık yaşar. Dotless ı ile yazılan "öğretım" biçimi, noktalı i ile yazılması gereken sözcükte yapılan başka bir yazım hatasıdır. Kelimede son hece i ile biter ve bu sesin noktalı yazılması gerekir.

Öğretim ile karıştırılanlar

Öğretim ile eğitim kelimeleri anlam olarak sık karıştırılır. TDK tanımına göre öğretim, belli bir amaca göre bilgi verme ve öğrenmeyi kolaylaştıracak etkinlikleri düzenleme işidir. Eğitim ise daha geniş bir kavramdır ve kişinin karakterinin, davranışının ve becerisinin geliştirilmesini kapsar. Bu nedenle "Okulda öğretim yapılır, ailede eğitim verilir" gibi ayrım yapılabilir.

Bir diğer karışıklık öğretme ile öğretim arasındadır. Öğretme, öğretmek fiilinin isim-fiil biçimidir ve eylemin kendisini anlatır; öğretim ise bu eylemin düzenli, kurumsal ya da süreç olarak ele alınan hâlini adlandırır. Örneğin "öğretmenin öğretme becerisi" ile "öğretimin kalitesi" ifadeleri farklı kavramlara işaret eder.

Öğretim ile örnek cümleler

• Yeni öğretim yılı eylül ayının ilk haftasında başlayacak.
• Öğretimde kullanılan materyaller her derse göre yeniden düzenlendi.
• Üniversite, uzaktan öğretime yönelik yeni bir platform duyurdu.
• Öğretimi kolaylaştırmak için sınıfa etkileşimli tahta eklendi.
• Bu kitabın öğretimin temel ilkelerini açıkladığı bölümler çok faydalı.