Şikâyet mi şikayetler mi?

Şikâyet neden böyle yazılır?

Türkçede uzun ünlüler, özellikle Arapça ve Farsça kökenli kelimelerde, şapka (^) işaretiyle gösterilir. Bu işaret söylenişi değiştirmez, ama kelimenin kökündeki uzun ünlüyü belirterek anlam ayrımına ve doğru yazıma yardımcı olur. “Şikâyet” kelimesi Arapça “şikāyet” sözcüğünden gelir; Arapçadaki uzun elif sesi Türkçede “â” ile karşılanır.

Aynı kurala uyan bilinen örnekler arasında “kâğıt”, “hâkim”, “âlem”, “mâlum” ve “kâinat” yer alır. Bu kelimelerin hepsinde şapka, kökteki uzun ünlüyü işaretler. Şapkayı atıp “kagit” ya da “hakim” gibi yazmak, bazı durumlarda anlamı da bulanıklaştırabilir.

Şikâyet kelimesinde şapka, ilk hecedeki “i” ile “yet” eki arasındaki uzun a’yı gösterir. Ekler eklenirken de bu şapka korunur: “şikâyetler”, “şikâyeti”, “şikâyetçi”.

Şikâyet nasıl akılda tutulur?

Kelimenin kökü Arapça “şikāyet”tir; buradaki uzun elif Türkçede “â” ile gösterilir. Yazarken “şi-kâ-yet” diye hecelemek, ortadaki şapkayı unutmamanızı sağlar.

“şikayetler” yanlışı neden yapılıyor?

Günlük konuşmada şapkalı ünlülerin uzunluğu çoğu zaman fark edilmez, bu yüzden yazarken şapka unutulur. Kelime “şikayet” biçiminde sadeleştirildiğinde, yazan kişi aslında kelimenin Arapça kökenini ve uzun ünlüsünü göz ardı etmiş olur.

Klavyede şapkalı harfleri hızlı yazmanın zor olması da yanlış yazıma yol açar. Bilgisayar ve telefonda “â” harfine ulaşmak için ek bir adım gerekir; birçok kullanıcı bunu atlayarak “şikayet” yazar.

Yanlış yazım, kelimenin kullanımında o kadar yaygınlaşmıştır ki birçok kişi onu doğru sanır. Ancak TDK’da bu biçim kayıtlı değildir ve resmi yazışmalarda kabul edilmez.

Şikâyet ile karıştırılanlar

Şikâyet ile karıştırılabilecek ayrı bir Türkçe sözcük yoktur; asıl sorun aynı kelimenin farklı yazılışlarıdır. Ancak anlam olarak yakın görünen “itiraz” kelimesiyle karıştırılabilir. Şikâyet, bir durumdan duyulan hoşnutsuzluğun dile getirilmesidir; itiraz ise bir karara ya da işleme karşı resmi olarak karşı çıkmaktır. Bir ürün hakkında ya da bir hizmetle ilgili memnuniyetsizliği bildirirken “şikâyet” kullanılır; bir idari karara karşı yasal bir başvuru yapılıyorsa “itiraz” daha uygundur.

Şikâyet ile örnek cümleler

• Müşteri hizmetlerine yaptığı şikâyet üzerine kargo ücretini geri aldı.
• Yönetime ilettiğiniz şikâyetler toplantıda ele alındı.
• Haberde, belediyeye gelen gürültü şikâyetlerinin arttığı bildirildi.
• Öğretmen, sınıftaki düzenle ilgili şikâyetini veli toplantısında dile getirdi.
• Yaşlı adam, bahçesine giren komşusunun davranışını şikâyet ettiği için mahkemeye gitmek zorunda kaldı.