Her şey mi herşey mi?

Her şey neden böyle yazılır?

Türkçede “her” sözcüğü burada belirteç işlevi görür, “şey” ise genel anlamlı bir isimdir. Bu ikisi birleşip tek bir sözcük oluşturmadığı için TDK yazım kılavuzunda “her şey” iki ayrı sözcük olarak yazılır. Bitişik yazım, sanki “herşey” diye bir kelime varmış izlenimi verir ve kılavuzda bu yönde bir karşılığı yoktur.

Bitişik-ayrı ayrımında temel ölçüt, sözcüklerin tek bir kavram adına dönüşüp dönüşmediğidir. “Her gün”, “her yer” ya da “her zaman” gibi kullanımlar da aynı mantıkla ayrı yazılır ve “her şey” bu gruba girer. Buna karşılık “herkes” ve “herhangi” gibi sözcükler kalıplaşmış, tek birim olarak yazılan bitişik biçimlerdir. Dolayısıyla “her” ile başlayan her kalıbın bitişik olduğunu varsaymak yanıltıcıdır.

“Şey” sözcüğü adlandırılamayan, belirtilmek istenmeyen ya da adını hatırlanamayan nesne, durum ve olayları karşılayan genel bir isimdir. “Her şey” ise bu genel isimle bütünlüğü anlatan “her” belirtecinin birleşmesinden oluşan bir öbektir ve kendi içinde ayrı kalmasını gerektirir.

Her şey nasıl akılda tutulur?

“Her şey” bir tek nesneyi değil, bütün şeyleri kapsar; bu yüzden “her” ile “şey”i iki ayrı parça gibi düşünün. “Herkes” ise yalnızca insanları tanımlayan bitişik bir sözcüktür, “her şey” ise nesneler kümesini anlatır ve ayrı kalır.

“herşey” yanlışı neden yapılıyor?

Hızlı konuşmada “her şey” iki sözcük arasındaki ses akışı nedeniyle tek bir kelime gibi algılanır. Bu algı yazıya “herşey” olarak aktarılır. Özellikle mesajlaşmada ve hızlı not almada, sözcükler arasındaki boşluk ihmal edilebilmektedir.

İkinci neden benzetmedir. “Herkes” ve “herhangi” gibi “her” ile başlayan sözcükler bitişik yazıldığı için, yazar “her” ile başlayan her öbeğin de bitişik olduğunu düşünebilir. Oysa “her şey” bir zamir gibi görünse de yazımda bitişik kalıplara uymaz.

Üçüncü neden, tek sözcük gibi okunan kısa öbeklerin yazılı metinde sık tekrarlanmasıdır. Tekrar, yazımın bitişik hâlinin göz önünde kalmasına ve bir süre sonra doğru görünmesine yol açar.

Her şey ile karıştırılanlar

En sık karıştırılan sözcük “herkes”tir. “Herkes” insanları kapsayan bitişik bir zamirdir (“Herkes geldi.”), buna karşılık “her şey” nesneleri ve durumları kapsayan ayrı yazılan bir öbektir (“Her şey hazır.”). İkisinin anlamı kişi ya da nesne ayrımında farklıdır ve yazımları da bu ayrıma göre belirlenir.

Bir diğer karışıklık, “şey” sözcüğünün tek başına kullanıldığı durumla “her şey” öbeğinin karıştırılmasıdır. “Bir şey yapmalıyım.” cümlesinde “şey” belirsiz tek bir nesneyi anlatır, “Her şey yapılmalı.” cümlesinde ise bütün işler kapsanır. Bu anlam farkı, yazımda ayrı kalmanın nedenini de açıklar.

Her şey ile örnek cümleler

• Sınav öncesinde her şeyi bir kez daha gözden geçirdim.
• Toplantıda her şey planlandığı gibi ilerledi ve kararlar zamanında alındı.
• Dün gece çıkan sel, köydeki her şeyi sularına aldı.
• Annem bana her şeyden önce sağlığımı düşünmemi söylerdi.
• Gece yarısı sessiz sokakta her şey uykuya dalmış gibiydi.