Konsensüs nasıl yazılır?

Konsensüs neden böyle yazılır?

Konsensüs, Fransızca consensus sözcüğünden alınmış bir yabancı kelimedir ve Türkçeye girerken telaffuzu ile yazılışı büyük ölçüde korunmuştur. Türkçede ü harfi bulunduğu için Fransızcadaki ü sesi bu kelimede ü harfiyle karşılanır; “konsensus” biçimi Latince ya da Fransızca yazılışa yakın olduğu için Türkçe yazımda tercih edilmez.

Bu kuralın işleyişi, Türkçede sık kullanılan diğer yabancı kökenli kelimelerde de aynıdır. Prosedür, sansür ve nüans gibi sözcüklerde de kelimenin kaynak dilindeki ses karşılığı Türkçe harflerle yazılır ve hece yapısı Türkçe ses düzenine göre okunur. Bu tür kelimelerde yazım, kaynak dildeki imlâdan çok Türkçe ses karşılığına bakılarak belirlenir.

Konsensüs kelimesinde son hece -üs biçiminde yazılır ve kelimenin sonundaki s harfi değişmez. Bu yüzden kelimeyi yazarken hem ü harfini hem de sonundaki s harfini korumak gerekir; Türkçeleştirilmiş bir yazım için sesi kısaltmak ya da son harfi düşürmek doğru değildir.

Konsensüs nasıl akılda tutulur?

Konsensüs kelimesini hecelerken iki ünlüyü hatırla: ilk hecede o, ikinci hecede ü, sonda s bulunur. Kelimeyi “kon-sen-süs” olarak parçalayıp ü harfini ortada tutmak akılda kalmasını kolaylaştırır.

Konsensüs ile karıştırılanlar

Konsensüs kelimesi, Latince ve Fransızca kökenli “consensus” biçimiyle karıştırılabilir. Bu biçim kaynak dilde doğru olsa da Türkçe metinde konsensüs olarak yazılmalıdır. Örneğin “Toplantıda konsensus sağlandı” cümlesinde kelime Türkçe yazımdan ayrılmış olur.

Kelime, Türkçede aynı anlama yakın olarak kullanılan uzlaşı ya da fikir birliği ifadeleriyle de karıştırılabilir. Bu sözcükler anlam olarak benzeşse de yazım ve kullanım açısından ayrı kelimelerdir; konsensüs yerine kullanıldığında cümlenin tonu ve yabancı sözcük yoğunluğu değişir.

Konsensüs ile örnek cümleler

• Toplantının sonunda bütün ekip üyeleri proje takvimi konusunda konsensüs sağladı.
• Müdürlük, yeni yönetmelik taslağını hazırlarken tüm birimlerin konsensüsünü almayı hedefliyor.
• Gazetenin haberine göre iki parti de seçim yasası konusunda konsensüse ulaşamadı.
• Derste öğretmen, bilimsel bir kararın çoğu zaman bilim insanları arasındaki konsensüsle netleştiğini anlattı.
• Romanın kahramanları uzun süren tartışmanın ardından ortak bir karara konsensüs ile vardı.