Pozisyon mu pozision mu?

Pozisyon neden böyle yazılır?

Pozisyon, Fransızcadan Türkçeye geçmiş bir sözcüktür ve yazımı Türkçenin kendi kalıplarına göre değil, alındığı dilin yazılışına dayanır. Fransızcada -sion ile biten bu tür sözcükler Türkçede -syon biçiminde yazılır. Bu yüzden yazımda tek kural, sondaki sesin "s" ile "y" harflerinin yan yana gelmesidir: pozi-s-yon. Aynı kalıbı taşıyan başka sözcükler de vardır: operasyon, reaksiyon, kondisyon ve emisyon gibi.

Sözcük Türkçede yerleşik olduğu için eklerle birlikte kullanılır. Ekler, sözcüğün son ünlüsüne göre ünlü uyumuna uyar: pozisyonu, pozisyonda, pozisyonlar, pozisyonlarımız. Ek alırken kökteki "-yon" değişmez; ek ünsüzle ya da ünlüyle başlasa da yazım aynı kalır.

Yabancı kökenli sözcüklerde yazımı belirleyen şey, kelimenin gerçek telaffuzuna ve kökene uygun yazılmasıdır. Pozisyon kelimesi de bu yüzden TDK'de olduğu gibi "-syon" ile yazılır.

Pozisyon nasıl akılda tutulur?

Pozisyon'un sonunu "-syon" olarak düşünün; operasyon ve reaksiyon ile aynı kalıba aittir. "Position" kelimesinde "s" harfi ortada yer alır, bu yüzden Türkçede de "s" harfi "-syon" biçiminde korunur.

“pozision” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazımların başlıca nedeni, sondaki "-syon" sesinin kulağa "-sion" ya da "-sıyın" gibi gelmesidir. Fransızcada "position" okunuşu ile bağlantı kuran biri, son hecenin "sion" biçiminde yazılacağını varsayabilir. Bu da "pozision" biçimini doğurur.

İkinci yanlış biçim olan "pozisyın", sondaki "o" sesinin kapalı bir "ı" gibi duyulmasından kaynaklanır. Türkçede "-ın" ile biten sözcük çok olduğu için yazar, benzer ekleri kelimeye yanlış aktarabilir. Üçüncü etki ise sözcüğü gündelik konuşmada hızlı söylerken ünlüleri birbirine karıştırmaktır.

Pozisyon ile karıştırılanlar

Pozisyon ile en çok "poz" sözcüğü karıştırılır. Poz, Fransızcadan gelen ayrı bir sözcüktür ve bir duruşu, resim ya da fotoğraftaki tavrı anlatır: "Fotoğraf için poz verdi." Pozisyon ise bir kişinin ya da nesnenin bulunduğu yeri, durumu ya da bir görevin konumunu anlatır: "Takım iyi bir pozisyona geldi." İki sözcük köken olarak yakındır, ama anlam ve yazım bakımından ayrıdır.

Bir de "pozisyon" ile "pozisyonel" gibi türetilmiş sözcükler karışabilir. Bunlar pozisyon kökünden türer, ancak yazımları ve anlamları farklıdır; ana sözcüğün yazımı yukarıdaki biçimle aynı kalır.

Pozisyon ile örnek cümleler

• Yeni görevinde daha üst bir pozisyona yükseldi.
• Lütfen koltuğunuzu dik pozisyonda tutun ve kemerinizi bağlayın.
• Haberde, iki takımın da orta sahadaki pozisyonları incelendi.
• Öğrenciler, bir cismin denge pozisyonunu deneyle gözlemledi.
• Teklifi görüşmek için iş ortağımızın pozisyonunu öğrenmemiz gerekiyor.