Pisuvar mı pisuar mı?

Pisuvar neden böyle yazılır?

Pisuvar, Fransızca pissoir sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir isimdir. Yabancı kökenli kelimeler Türkçeye girerken telaffuz ve yazım bakımından Türkçenin ses düzenine uyarlanır; bu yüzden kelimenin yazımı çoğu zaman kaynak dildeki yazılışla birebir aynı olmaz. Türk Dil Kurumu’nun belirlediği biçim, kelimenin Türkçe söylenişine ve yerleşik kullanımına dayanır. Pisuvar da bu nedenle Fransızcadaki son hecenin kulağa yakın olan biçimiyle, yani -uvar ile yazılır.

Aynı mantıkla yerleşmiş başka yabancı kökenli kelimeler de vardır. Fransızca abat-jour kökenli abajur, coiffeur kökenli kuaför ve garçon kökenli garson, kaynak dilin yazılışından farklı biçimlerde Türkçede kalıplaşmıştır. Bu örnekler, Türkçe yazımın yabancı kelimeleri kendi sesbilgisine göre düzenlediğini gösterir.

Bu tür kelimelerde en sağlıklı yol, yazımı kendi tahminimizle değil, güncel TDK maddesine bakarak belirlemektir. Pisuvar maddesi, sözcüğün tek ve geçerli yazımını açıkça verir.

Pisuvar nasıl akılda tutulur?

Kelimenin sonu, bulvar sözcüğündeki gibi -var ile değil, -uvar ile biter; “pis” kökü ile “uvar” ekini birlikte düşünmek yazımı sabitler. Fransızca kökeni hatırlamak, yanlış yazım olan pisuar biçimini ayırt etmeye yardımcı olur.

“pisuar” yanlışı neden yapılıyor?

Pisuar yanlışının en önemli nedeni, kelimenin sonundaki sesin kulağa “pisuar” gibi gelmesidir. Fransızca telaffuzu taklit eden bu biçim, ses benzerliği üzerinden yaygınlaşmıştır. Konuşma dilinde “v” sesinin hafif duyulması ya da kelimeyi kaynak dildeki yazılışa göre hatırlamak, kişiyi bu yanlışa götürebilir.

Bir diğer neden, yabancı kelimelerin çoğu zaman kaynak dildeki gibi yazılacağı beklentisidir. Pissoir yazılışından yola çıkan biri, Türkçedeki karşılığını da Fransızca yazılışa yakın kurmaya çalışabilir. Oysa Türkçe yazımda kelime, Türkçe ses düzenine uygun olarak yerleşmiş biçimiyle kullanılır.

Ayrıca “pissuvar” gibi çift s’li biçimler de, Fransızca yazılıştaki ss harflerini hatırlatarak ortaya çıkabilir. Bu biçimler de TDK’nın belirlediği yazımla uyuşmaz.

Pisuvar ile örnek cümleler

• Genel tuvaletin girişindeki pisuvarlar her sabah temizleniyor.
• Yeni ofis binasında her katın erkek tuvaletine bir pisuvar daha eklendi.
• Belediye, park tuvaletlerindeki pisuvarların bakım takvimini duyurdu.
• Mimarlık dersinde öğrenciler, pisuvar yerleşiminin su tesisatına etkisini tartıştı.
• Eski istasyonun soğuk duvarında kırık bir pisuvarın gölgesi uzanıyordu.