Hadise nasıl yazılır?

Hadise neden böyle yazılır?

Hadise, Arapça ḥādise kelimesinden gelir ve Türkçeye girerken sonundaki ta marbuta (ة) harfi Türkçe yazımda e ile karşılanmıştır. Bu yüzden kelime a ile ya da Arapça imlasına öykünerek yazılmaz; TDK’nın kabul ettiği biçim hadise’dir.

Aynı kurala uyan, sonu Arapça ta marbutadan gelen ve Türkçede e ile yazılan başka kelimeler de vardır. Mesele (Arapça mesʾale), cümle (Arapça cümle) ve vesile (Arapça vesîle) bunlara örnektir. Bu sözcüklerde son hece e ile bitmiş olduğu için, ekleme sırasında söyleyişteki ünlü de dikkate alınarak yazım yapılır.

Kelime bitişik ve tek parça yazılır; eklerle birlikte de bu biçim korunur. Sonu ünlü ile bittiği için yönelme ekinde y kaynaştırma sesi gelir: hadiseye, hadiseyle. Çoğul ve iyelik ekleri ise hadiseler, hadisesi biçiminde yazılır. Eski metinlerde uzun ünlüyü belirtmek için şapkalı biçimler görülebilir, ancak güncel TDK maddesi hadise biçimini esas alır.

Hadise nasıl akılda tutulur?

Hadise sonunda e taşıyan bir sözcüktür, tıpkı mesele ve cümle gibi. Kelimeyi “olay” anlamıyla hatırlayıp, yanına sondaki e ile birlikte mesele’yi koyarak yazım düzenini zihninde sabitleyebilirsin.

Hadise ile karıştırılanlar

En sık karıştırılan kelime hadis’tir. Hadis, Hz. Muhammed’e dayandırılan söz, davranış ve onayları anlatan bir terimdir ve Arapça ḥadīṯ kökenlidir; hadise ise olay, vaka anlamında ayrı bir kelimedir. İkisinin sesleri benzer olsa da anlam ve köken farklıdır, bu yüzden cümlede yerine göre dikkatle seçilmelidir.

Bir başka yakın kelime olay’dır. Olay daha genel bir kelimedir ve günlük dilde her türlü olguyu karşılayabilir; hadise ise özellikle dikkat çeken, bazen rahatsız edici ya da tartışmalı bir olayı çağrıştırabilir. “Hadise çıkarmak” deyimi de bu anlam tonunu taşır ve kavga, tartışma ya da gürültü yaratmak anlamında kullanılır; bu deyim ayrı yazılır.

Hadise ile örnek cümleler

• Dün akşam mahallede büyük bir hadise yaşandı, komşular sokağa döküldü.
• Müdürlük, yaşanan hadiseyle ilgili resmî bir açıklama yapmadı.
• Bu hadiselerin ardından şirket, iş güvenliği önlemlerini yeniden gözden geçirdi.
• Ders kitabındaki hadiseler, tarihsel olayların sırasını öğrenmeyi kolaylaştırır.
• Romanın son bölümünde hadisenin perde arkası yavaş yavaş ortaya çıkıyor.