Yegâne nasıl yazılır?

Yegâne neden böyle yazılır?

Türkçede uzun ünlüler, özellikle Arapça ve Farsça kökenli kelimelerde, şapkalı harflerle gösterilir: â, î, û. Bu işaret sözcüğün anlamını ya da okunuşunu değiştiren bir ayrım yaratır. Örneğin “kâğıt” ile “kağıt” yazımı, uzun a’nın olup olmadığını gösterir ve TDK bu biçimde işaretli yazımı esas alır.

Yegâne sözcüğü Farsça yegāne biçiminden gelir. Kökündeki uzun a sesi, Türkçe yazımda â ile gösterilir; bu yüzden ses düşmesi ya da sadeleşme yoluyla şapkasız yazmak doğru olmaz. Aynı kuralı taşıyan diğer örnekler arasında “hâkim”, “hâl”, “kâinat” ve “hâlâ” sayılabilir.

Bu kuralın işleyişini kavramak için uzun a sesinin hangi hecede olduğuna bakmak yeterlidir. Yegâne’de uzun a, sözcüğün ikinci hecesinde yer alır ve yazımda â olarak korunur.

Yegâne nasıl akılda tutulur?

Yegâne’yi “yegâne” diye düşünün: “tek” anlamını taşıyan bu sözcükte şapka, uzun a’nın yerini tutar. Eşi benzeri olmayan bir şeyi anlatırken gösterilen şapka, sözcüğün kendisini ayırt etmenin işaretidir.

Yegâne ile karıştırılanlar

Yegâne ile karıştırılabilecek bir başka sözcük “yeğen”dir. Yeğen, kardeşin çocuğu ya da akrabalık bağı içinde bir kişiyi anlatan ayrı bir kelimedir ve yegâne ile hiçbir anlam ilişkisi yoktur. Yazım benzerliği yüzünden iki sözcük bazen karışır.

Anlamca yakın olan “biricik” ise tek ve eşsiz anlamını taşır ve “yegâne” ile eş anlamlı kullanılabilir. Ancak biricik kendi başına yazılan ayrı bir sözcüktür ve şapka gerektirmez. Cümlede “tek” anlamı vurgulanacaksa iki sözcük birbirinin yerine kullanılabilir.

Yegâne ile örnek cümleler

• Bu projenin yegâne amacı, köydeki çocuklara kütüphane kurmaktı.
• Yönetim kurulu, şirketin yegâne sorumlu birimi olduğunu açıkladı.
• Öğretmenimizin yegâne isteği, sınıfın birlikte ders çalışmasıydı.
• Haberde, olayın yegâne tanığının ifadesinin alınmadığı belirtiliyor.
• Bu şiirde şair, sevdiğinin yegâne sığınağı olarak ormanı anlatıyor.