Ehliyet mi ehliyyet mi?

Ehliyet neden böyle yazılır?

Ehliyet, Arapçadan Türkçeye geçmiş bir sözcüktür. Arapça aslı “ehliyyet” biçimindedir; bu kelimede “y” harfi şeddeli, yani çift olarak okunur. Türkçeye geçerken çift “y” sesi tek “y” ile karşılanmış ve sözcük ehliyet biçiminde yerleşmiştir. Bu nedenle Türkçe yazımda kökene bakarak çift harf yazmak yerine Türkçede kabul edilen tek “y” biçimini kullanmak gerekir.

Benzer bir mantık, Arapçadan geçen birçok sözcükte görülür. Arapçadaki şeddeli ünsüzlerin Türkçe yazımında tek harfle karşılanması yaygındır. Örneğin “ehil” sözcüğü de Arapça “ehl” kökünden gelir ve Türkçede tek harfle yazılır. Bu tür sözcüklerde, Arapça yazılışın Türkçeye aynen aktarılmadığını akılda tutmak yanlış yazımları önler.

Ehliyet sözcüğünün sonundaki “-et” eki de bir Arapça ekle ilgilidir; kelimenin yapısı Arapça “-iyyet” kalıbından gelir. Türkçe yazımda bu sonek “-et” olarak korunur. Dolayısıyla kelimeyi yazarken hem tek “y” kullanmak hem de sonu “-et” ile bitirmek gerekir.

Ehliyet nasıl akılda tutulur?

Ehliyet kelimesini “ehil” kökünden hatırlayın: ehil yetkili ve uzman anlamına gelir, ehliyet ise bu yetkinliğin kendisidir. Kökteki “h”den sonra tek “y” gelir, sonu ise “-et” ile biter.

“ehliyyet” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazımların başlıca nedeni, kelimenin Arapça aslını hatırlayıp çift “y” yazma eğilimidir. “Ehliyyet” biçimi Arapça yazılışa yakın olduğu için tanıdık gelebilir ve bu yüzden kullanılır. Ayrıca okunuşta “y” sesinin uzatılarak söylenmesi, yazıya da çift harf olarak yansıtılmasına yol açabilir.

“Ehliyat” biçimi ise son hecedeki “-et” sesinin “-at” olarak algılanmasından doğar. Türkçede “-at” ile biten sözcüklerin çoğu farklı bir kökten gelir, bu nedenle ehliyet de benzer bir sonla yazılabileceği düşünülür. Oysa kelimenin sonu “-iyet” kalıbından gelir ve “-et” biçiminde yazılır.

Ehliyet ile karıştırılanlar

Ehliyet ile “ehil” sözcüğü sıkça birbirine yakın anılır, ancak ikisi farklı türdedir. Ehil, bir işte yetkin ve uzman kişiyi anlatan bir sıfattır; “ehil bir öğretmen” gibi kullanılır. Ehliyet ise bu yetkinliğin ya da yetkinliğe dair resmî belgenin adıdır; “ehliyetim var” ya da “sürücü ehliyeti” gibi kullanılır.

Ayrıca “ehliyet” ile “ehliyetli” arasındaki fark da bilinmelidir. Ehliyetli, ehliyeti olan ya da yetkin olan kişi için kullanılan sıfattır. Yazımda kök kısım aynı kalır, yalnızca ek eklenir: ehliyetli.

Ehliyet ile örnek cümleler

• Mesleki ehliyet belgesini başvuru dosyasına eklemeniz gerekiyor.
• Ehliyetimi aldıktan sonra ilk kez kendi arabamla yola çıktım.
• Yeni yönetmelik, bu işi yapacak kişilerin yeterli ehliyete sahip olmasını şart koşuyor.
• Sınavı kazanan öğrenciler, yazılı ehliyet sınavına girme hakkı elde etti.
• Ustanın yıllar içinde kazandığı ehliyet, onu mahallenin en güvenilir ismi yaptı.