Dolaşmak nasıl yazılır?

Dolaşmak neden böyle yazılır?

Dolaşmak, dolaş- kökü ile -mak eki birleşerek oluşmuş bir fiildir ve TDK’ye göre bitişik yazılır. Kökün sonundaki “ş” ünsüzü ses değişikliğine uğramaz; -mak ekinin başındaki “m” de kökün sonunu değiştirmez. Bu nedenle sözlük biçimi olduğu gibi korunur.

Kelimenin ünlüleri (o, a, a) kalın ünlü uyumuna uygundur; bu da yazımı yalın tutar. Dolaşmak fiilinin yapısı, aynı kalıpta yazılan başka fiillerle de benzerdir: dolaşmak için “dolaş-” kökü, gezinmek için “gezin-” kökü, dönmek için “dön-” kökü ve bu köklere eklenen -mak eki tutarlı bir biçim izler.

TDK maddesinde bu sözcük için köken belirtilmemiştir; bu yüzden yazımı açıklarken köken bilgisine dayanmak yerine biçimsel yapıya bakmak yeterlidir. Kelimenin farklı anlamları olmasına rağmen yazımı değişmez: yolu uzatmak, akmak ya da bir yeri denetlemek gibi kullanımlarda da aynı biçim kullanılır.

Dolaşmak nasıl akılda tutulur?

Dolaşmak, “dolaş” kökünün sonundaki “ş” harfiyle yazılır; bu harf kelimenin özünde yer alır. Yolda dolaşan birinin ayakları “şap şap” diye ses çıkardığını düşünerek ş sesini hatırlayabilirsiniz.

Dolaşmak ile karıştırılanlar

Dolaşmak ile dolanmak sıkça karıştırılır. Dolanmak, bir şeyin etrafına sarılmak ya da birbirine karışmak anlamına gelir: “İp ayağıma dolandı.” Dolaşmak ise bir yeri gezmek anlamına gelir: “Akşam çarşıda dolaştık.” İki fiilin yazımı farklıdır ve anlamları da ayrılır.

Bir de isim biçimi olan dolaşım sözcüğü vardır. Dolaşım, kan ya da para gibi bir şeyin döngüsünü anlatan isimdir: “Kan dolaşımı düzenli olmalıdır.” Fiil ile isim arasındaki ayrım, sözcüğün kullanıldığı yapıya göre yapılır.

Dolaşmak ile örnek cümleler

• Hafta sonu eşimle sahil boyunca dolaşmak istiyoruz.
• Toplantıdan sonra fuarda biraz dolaşmak için zaman ayırdım.
• Kolluk ekipleri, şüphelinin son görüldüğü semtte dolaşmak zorunda kaldı.
• Öğrenciler, müze gezisinde salonları özgürce dolaşmak yerine rehberi takip etmeliydi.
• Sokaklarda dolaşmak, bu şehrin ruhunu anlamanın en güzel yoludur.