Davetiye mi davetye mi?

Davetiye neden böyle yazılır?

Davetiye, Arapça kökenli “daʿvet” sözcüğüne Arapçadaki nisbet ekinin Türkçeye geçmiş biçimi olan “-iyye” ekinin eklenmesiyle oluşmuş bir kelimedir. Türkçeye geçen bu tür sözcüklerde ek, Türkçenin ses yapısına uyarlanarak “-iye” ya da “-iyye” biçiminde yazılmış, TDK da bu kelimeyi “davetiye” olarak kabul etmiştir. Yazımda asıl dikkat edilmesi gereken nokta, kelimenin kökünden sonra gelen “i” sesinin korunmasıdır.

Bu yapı, Türkçeye Arapçadan giren ve sonu “-iye” ile biten başka kelimelerde de görülür. Örneğin “medeniyet”, “hürriyet” ve “ehliyet” gibi sözcükler, aynı ses bölümünü korur ve sonunda “-iyet” biçiminde yazılır. Davetiye ise sonu “-iye” ile biten bir isimdir ve bu nedenle “-iye” kısmını bozmadan yazmak gerekir. Yabancı kökenli kelimelerde kökten gelen ses kaybının yazıma yansıması, kelimenin doğruluğu açısından önemlidir.

Bu kelimenin yazımında yaygın olarak görülen hata, ortadaki “i” sesinin atılmasıdır. Oysa kelime Arapça kökünden gelen bir yapıdır ve söyleyişte de bu ses hissedilir. Bu nedenle “davetye” biçimi hem söyleyişe hem de TDK yazımına aykırıdır.

Davetiye nasıl akılda tutulur?

Davetiye kelimesinde “davet” kökünden sonra “iye” ekini düşünün; “davet + iye” yapısındaki “i” sesi kaybolmaz. Kelimeyi heceleyerek “da-ve-ti-ye” diye okumak, ortadaki “i” sesini hatırlamanıza yardımcı olur.

“davetye” yanlışı neden yapılıyor?

“Davetye” biçiminin ortaya çıkmasının başlıca nedeni, hızlı konuşmada “davetiye” sözcüğündeki üç heceli yapının sadeleşerek söylenmesidir. Konuşma dilinde birbirine yakın ünlüler ya da hece sınırları arasındaki sesler bazen düşürülür ve bu söyleyiş yazıya da yansıyabilir.

İkinci neden, kelimenin yabancı kökenli olması ve sondaki “-iye” ekinin tanınmamasıdır. Türkçede “-iye” sonlu pek çok sözcük bulunduğu için yazan kişi, bu ek yapısını bilinen bir kalıba benzeterek kısaltma eğilimi gösterebilir. Ancak davetiye bu kalıba göre türetilmiş değil, kendi içinde korunması gereken bir biçimde Türkçeye geçmiş bir kelimedir.

Davetiye ile karıştırılanlar

Davetiye ile sıkça karıştırılan bir biçim, aynı kökten gelen “davet” sözcüğüdür. “Davet” bir çağırma eylemini ya da çağrının kendisini anlatır; “davetiye” ise bu çağrıyı yazılı olarak ileten belgedir. Örneğin “Düğüne davet edildik.” cümlesinde davet eylem ya da çağrı anlamındadır, “Düğün davetiyesini aldık.” cümlesinde ise davetiye somut yazılı kâğıdı ifade eder.

Bu iki kelime aynı kökten gelse de anlam ve kullanım bakımından ayrıdır. Davetiye yazılı bir belgeyi karşılar ve genellikle kartvizit, kâğıt ya da elektronik ortamda hazırlanan çağrı metinlerini anlatır. Bu nedenle davet ve davetiye kelimelerini birbirinin yerine kullanmak anlam karışıklığına yol açabilir.

Davetiye ile örnek cümleler

• Kuzenimin düğün davetiyesi bu hafta posta kutumuza geldi.
• Toplantı için hazırlanan davetiyeler bugün katılımcılara gönderilecek.
• Haberde, belediyenin açılış törenine yapılan davetiyelerin sayısı açıklandı.
• Öğrenciler, okul gezisine katılım için velilere birer davetiye hazırladılar.
• Sevgili dostum, o akşam eski bir mektup gibi süslü bir davetiye bıraktı kapıma.