Vesaire mi vesayre mi?

Vesaire neden böyle yazılır?

Vesaire, Arapça “ve” bağlacı ile “sâire” sözcüğünün birleşmesinden doğmuş bir kelimedir. Türkçeye geçerken iki parça ayrı kalmamış, tek bir sözcük olarak yerleşmiştir. Bu yüzden yazımda da bitişik biçim esas alınır. Yabancı kökenli sözcüklerde Türkçe yazım kuralları ve TDK’nın kabul ettiği biçim belirleyicidir; kelimenin Arapça özgün yazılışı ya da kökene dair ayrıntılar doğru yazımı değiştirmez.

Aynı mantıkla, Arapça kökenli ve Türkçede bitişik yazılan başka sözcüklere de bakılabilir. Örneğin vesile, hakikat ve mesele gibi kelimeler Türkçede tek parça olarak yazılır ve eklerle birlikte kullanılır. Bu tür sözcüklerde kökeninde iki parça bulunsa bile, Türkçede bütünleşmiş bir birim olarak düşünülmeleri yazımı kolaylaştırır.

Vesaire’nin söz dizimindeki yeri de yazımı etkiler. Sayılan öğelerin sonuna gelir ve listenin bittiğini, benzer öğelerin de bulunduğunu belirtir. Bu işlevi görürken kelimenin tek parça kalması, hem okunuşu hem de yazılışı sabit tutar.

Vesaire nasıl akılda tutulur?

Sözcüğü “ve” ile “sâire”nin birleşmiş hâli olarak düşünün; iki parça kaynaşıp tek kelime olduğu için aralarına ne boşluk ne de y girer. Sonda “-aire” dizisini ve tek bir “e” ile biten yazılışı aklınızda tutmak, yanlış biçimlerden kaçınmanızı sağlar.

“vesayre” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazımların bir kısmı söyleyişten kaynaklanır. Sözcük hızlı konuşmada “ve saire” gibi iki parça hâlinde duyulabildiği için ayrı yazılması yaygındır. Bu durum, Arapça kökenin ayrılmış gibi görünmesinden ve bağlacın “ve” olarak tanınmasından da beslenir. Ancak TDK’ya göre bu sözcük bitişik yazılır, ayrı yazım hatalıdır.

Vesayre biçimi ise muhtemelen benzetme ve ses kaynaşması yüzünden ortaya çıkar. Ünlüler arasında kalan yerlerde konuşurken araya bir y sesi girdiği için yazıya da yanlışlıkla yansıyabilir. Vesair gibi sonunda e harfinin düşürüldüğü biçimler de aynı şekilde, sözcüğün ses yapısının tam hatırlanmamasından doğar.

Vesaire ile karıştırılanlar

Vesaire, kısaltması vb. olan bir ifadeyle aynı işlevde kullanıldığı için yazımda karışıklığa yol açabilir. Aynı cümlede hem vesaire hem vb. kullanmak, anlamı pekiştirmek amacıyla yapılsa da gereksiz bir tekrar sayılır; ikisinden biri yeterlidir.

Bir diğer karışıklık, sözcüğün ayrı yazılmış hâli olan ve saire biçimidir. Bu yazım hem bağlaç “ve” ile ayrı bir sözcük dizisini düşündürür hem de kelimenin bütünlüğünü bozar. Doğru kullanımda vesaire tek parça yazılır ve listenin sonunda yer alır.

Vesaire ile örnek cümleler

• Akşam markete uğrayıp süt, ekmek, peynir vesaire alacağım.
• Toplantı gündemine bütçe planı, personel izinleri vesaire maddelerinin eklenmesini rica ederim.
• Belediye, park ve bahçelerdeki bakım çalışmalarını, çöp toplama hizmetlerini vesaire yeniden düzenledi.
• Öğrenciler, dilbilgisi kuralları, yazım hataları vesaire konularında çalışma kâğıtlarını tamamladı.
• Köyün dereleri, bağları, dağ yolları vesaire yıllar sonra bile gözümün önünde canlanıyor.