Tiroit mi tiroid mi?

Tiroit neden böyle yazılır?

Tiroit, Fransızca thyroïde sözcüğünden alınmış bir terimdir. Yabancı kökenli sözcükler Türkçeye girerken telaffuz ve yazım bakımından Türkçenin ses ve yazım düzenine uydurulur. Fransızcadaki başlangıç th ve sonundaki sessiz e gibi yazılış özellikleri Türkçe yazımda bu düzene göre sadeleşir; kelime tiroit biçiminde yerleşir.

Aynı mantıkla Türkçede pek çok tıp terimi Fransızca ya da Latince kökenli olarak -it ile biten biçimde yazılır. Örneğin apandisit, bronşit ve artrit gibi sözcüklerde son ses -it olarak korunur. Tiroit de bu grubun bir üyesi olarak aynı yazım eğilimini izler ve sonunda -id değil -it bulunur.

Bu tür kelimelerde yazımı belirleyen şey, kelimenin Türkçede kabul edilmiş ve TDK tarafından onaylanmış biçimidir. Yabancı kökenli bir kelimeyi yazarken kaynak dilin yazılışını değil, Türkçe yazım kılavuzundaki karşılığını esas almak gerekir.

Tiroit nasıl akılda tutulur?

Kelimeyi bir tıp terimi olan apandisit ve bronşit ile aynı ailede düşünün; hepsi -it ile biter. Tiroit'i söylerken son hecedeki ses tiroid gibi d ile bitmez, it olarak biter.

“tiroid” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazımların ortaya çıkmasının başlıca nedeni, kelimenin Fransızca ya da İngilizce yazılışına bakılarak tahmin edilmesidir. Okuyucu thyroid ya da thyroïde görüp sonu d ile biten tiroid biçimini doğal bulabilir. Oysa Türkçe yazımda kelime tiroit olarak kabul edilmiştir.

Bir diğer yanlış biçim olan troid, th sesinin ve tiroid kelimesinin söyleyişindeki ünlü ve ünsüz yapısının kısaltılmasından kaynaklanır. Kelimenin ilk hecesi ve ortasındaki i sesi unutulunca ortaya çıkan bu yazım, kelimenin yapısını bozar.

Yanlışların bir nedeni de tıp alanındaki benzer kelimelerin yazımlarının karıştırılmasıdır. Sonu -id ile biten kelimeler ve -it ile biten kelimeler birbirine benzediği için yanlış eklem yapılabilir.

Tiroit ile karıştırılanlar

Tiroid ile tiroit arasında en sık karışıklık yaşanır. Tiroid, tıp alanında bezle ilgili kullanılan ve yaygın olarak tanınan biçimdir; ancak bu yazıdaki doğru TDK yazımı tiroit olarak verilmiştir. Yazarken iki biçimi birbirinin yerine kullanmak, metnin kurallara uygunluğunu bozar.

Troid biçimi ise hem tiroid hem tiroit ile karıştırılan kısaltılmış bir yanlıştır. Bu biçim hangi kurala göre yazılırsa yazılsın kabul edilebilir değildir. Yazılı metinlerde doğru biçimi tercih etmek, kelimenin anlamını ve yazımını netleştirir.

Tiroit ile örnek cümleler

• Doktor, tahlil sonuçlarına göre hastada tiroit tanısı konulduğunu açıkladı.
• Tiroitin tedavisinde düzenli ilaç kullanımı ve kontrol muayeneleri çok önemlidir.
• Sağlık bakanlığının yeni kılavuzunda tiroit hastalıklarına ilişkin bilgiler güncellendi.
• Öğrenciler, biyoloji dersinde tiroitin vücuttaki hormon dengesindeki rolünü inceledi.
• Annesi, tiroitli bir hasta olarak her üç ayda bir kan testi yaptırıyordu.