Sempozyum mu sempozium mu?

Sempozyum neden böyle yazılır?

Sempozyum, Fransızca symposium sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir isimdir. Yabancı kökenli sözcüklerde Türkçe yazım, kaynak dildeki sesi çoğu zaman korur. Bu yüzden Fransızcadaki y sesi sözcükte y harfiyle gösterilir ve sözcüğün sonundaki -yum kısmı da aynen yazılır. Aynı kalıbı taşıyan başka sözcükler de bu mantığa uyar: psikoloji, biyoloji, ideoloji. Bu sözcüklerde de y harfi ve -oloji/-yum gibi uzantılar yazımın parçasıdır.

Bu tür sözcüklerde kaynak dildeki harf yapısını akılda tutmak önemlidir. Fransızca ve Latince kökenli kelimelerde kelimenin sonunda sık sık -um ya da -ium gibi biçimler görülür; ancak Türkçe yazımda bu biçimler sözcüğe göre değişebilir. Sempozyum için TDK’nin kabul ettiği biçim sempozyumdur. Burada iki hata sık görülür: birincisi y yerine i kullanmak, ikincisi sondaki -yum yerine -ium yazmaktır.

Sempozyum sözcüğünün doğru yazımında ses benzerliği kadar kökenin de rolü vardır. Yazım kararında sözcüğün Türkçede yerleşmiş biçimi esas alınır; yabancı yazım kendiliğinden doğru kabul edilmez. Bu nedenle sözcüğü her zaman TDK’deki biçimiyle kullanmak gerekir.

Sempozyum nasıl akılda tutulur?

Sempozyumu bir bilim toplantısı düşünerek hatırlayabilirsiniz: bu sözcükteki y, psikoloji ve biyolojideki y ile aynı kalıba aittir. Sonundaki -yum da sempozyumun Türkçe yazımında sabit kalan parçasıdır.

“sempozium” yanlışı neden yapılıyor?

Sempozium biçimi, sözcüğü söylenişine ya da yabancı yazımına göre tahmin etmeye çalışmanın sonucudur. Symposium kelimesine yakından bakan biri sonundaki -ium kısmını görüp aynısını Türkçeye taşıyabilir. Ayrıca Türkçede bazı yabancı sözcüklerin söylenişinde i ile e arasında değişen algılar olduğu için sözcüğün ilk hecesini ve sesli harflerini kestirmek zorlaşabilir.

Simpozyum biçimi de yaygın bir yanlıştır. Bu yazımda ilk hecedeki e yerine i kullanılır. Yazan kişi sözcüğü simetri, sinema gibi tanıdık i ile başlayan kelimelere benzeterek bu yanlışa düşebilir. Oysa sempozyum sözcüğü kendi kökenine ve Türkçe yazım geleneğine göre e ile başlar.

Sempozyüm biçimi ise ü harfinin eklenmesiyle oluşan bir hatadır. Sözcüğün sonundaki sesi Türkçedeki ince ünlü uyumuna göre düşünen bazı kişiler bu biçimi kullanabilir. Ancak doğru biçim sempozyumdur ve son hecede ü yoktur.

Sempozyum ile karıştırılanlar

Sempozyum, panel ve kongre sözcükleri konu bakımından birbirine yakın durabilir ama anlamları farklıdır. Sempozyum, önceden belirlenmiş bir alanda konuşmacıların bildiri sunduğu bilimsel toplantıdır. Panel, birkaç uzmanın belirli bir konuyu tartıştığı bir konuşma biçimidir; bildiri sunumu merkezde değildir.

Kongre ise genellikle daha geniş bir katılımla düzenlenen ve birden çok alanı kapsayabilen büyük toplantıları anlatır. Bu nedenle bir etkinliğin adını yazarken hangi biçimde düzenlendiğini düşünmek gerekir. Eğer etkinlikte bildiriler sunuluyor ve belirli bir alan ele alınıyorsa sözcük sempozyumdur.

Sempozyum ile örnek cümleler

• Üniversitemizin tarih bölümü bu yıl Osmanlı kültür tarihi üzerine uluslararası bir sempozyum düzenleyecek.
• Sempozyuma katılmak isteyenlerin bildiri özetlerini ocak ayı sonuna kadar kuruma göndermesi gerekiyor.
• Bu sempozyumda yapay zekâ ile eğitim ilişkisi üzerine yapılan dört oturumda on iki bildiri sunuldu.
• Genç araştırmacılar, sempozyumun ikinci gününde kendi çalışmalarını dinleyicilerle paylaştı.
• Dün gazetede yer alan haberde, şehrin tarihi mirasını konu alan sempozyumun ertelendiği bildirildi.