Psikolog mu pisikolog mu?

Psikolog neden böyle yazılır?

Yabancı kökenli kelimelerin yazımı, kaynak dildeki biçimin Türkçe ses düzenine ne ölçüde uyarlandığına bağlıdır. Psikolog, Fransızca psychologue sözcüğünden geçmiştir ve Fransızcadaki ps- başlangıcı Türkçede de korunmuştur. Bu nedenle kelimeyi yazarken yerli bir sözcükmüş gibi değil, tanınan bir alıntı sözcük olarak düşünmek gerekir.

Türkçede sözcük başında iki ünsüz yan yana gelmez; yerli kelimeler ünlüyle ya da tek ünsüzle başlar. Bu yüzden ps- ile başlayan alıntı sözcükler konuşulurken çoğu zaman önüne bir ünlü eklenerek söylenir. Yazıya yansıyan bu söyleyiş pisikolog hatasını doğurur, oysa TDK’nın kabul ettiği biçim ps- kümesini korur. Aynı kalıbı taşıyan başka örnekler psikoloji, psikiyatri, psikanaliz ve psikoterapidir.

Sözcüğün sonundaki -log bölümü de Yunanca kökenli -loji ailesinden gelir; psikoloji ile psikolog arasındaki ilişki bu yüzden açıktır. Sondaki g sesi alıntı sözcükte olduğu gibi korunur, ünlü ile başlayan ekler gelince ğ’ye dönüşür: psikoloğu, psikoloğa.

Psikolog nasıl akılda tutulur?

Psikolog kelimesini psikoloji ile birlikte düşünün: iki sözcük aynı psiko kökünü taşır ve ikisinde de p ile s yan yana gelir. Başına i eklemek bu ortak kökü bozmak anlamına gelir.

“pisikolog” yanlışı neden yapılıyor?

Pisikolog yazımı büyük ölçüde söyleyişten kaynaklanır. Kelime hızlı konuşulurken ya da yabancı bir sözcük gibi ağır okunurken ps- kümesi kulağa yabancı gelir ve yazan kişi aralarına i koyar. Türkçedeki i ünlüsü sürtünmeyi kolaylaştırdığı için bu eklemeyi dilin kendisi de doğal karşılar.

Bir başka yanılgı sondaki g sesinin konuşmada zaman zaman sert duyulmasından doğar; bu yüzden psikolok biçimi de görülür. Oysa psikolog bir alıntı sözcüktür ve son ünsüzü yerli kelimelerdeki sert ünsüz kuralına göre değiştirilmez.

Psikolog ile karıştırılanlar

Psikolog ile psikiyatr sık karıştırılır. Psikolog, davranış ve düşünce süreçlerini inceleyen ve danışmanlık yapan kişidir; psikiyatr ise tıp eğitimi almış, gerektiğinde ilaç tedavisi önerebilen hekimdir. Yazımları birbirine yakın olsa da anlamları ayrıdır.

Bunun dışında psikolog ile psikoloji de karıştırılabilir. Psikolog bu alanda çalışan kişiyi, psikoloji ise bu mesleğin ya da bilim dalının adını ifade eder: Üniversitede psikoloji okudu, şimdi psikolog olarak çalışıyor.

Psikolog ile örnek cümleler

• Okul psikoloğu, sınav kaygısı yaşayan öğrencilerle haftada iki kez görüşüyor.
• Şirketimiz, çalışanlar için bir psikolog ile yürütülecek destek programını bu ay başlatıyor.
• Deprem sonrası travmanın uzun sürebileceğini, konuştuğumuz psikologlar ortak olarak vurguladı.
• Üniversitede psikoloji bölümünü bitiren Elif, klinik psikolog olarak çalışmaya karar verdi.
• Romanın kahramanı, yıllardır içinde tuttuğu sırrı sonunda yaşlı bir psikoloğa anlatmaya karar vermişti.