Prensip mi perensip mi?

Prensip neden böyle yazılır?

Prensip, Fransızca principe sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir yabancı kökenli sözcüktür. Bu tür sözcüklerde yazım, kaynak dildeki telaffuza olabildiğince yakın tutulur ve Türkçenin ses düzenine uyarlanır. Fransızcadaki pr başlangıcı Türkçede de pr olarak korunur; bu yüzden sözcük p ile başlar ve ardından r gelir. Sonraki ünlü ise e değil i olarak yazılır, çünkü Türkçede sözcüğün telaffuzu prensip biçiminde yerleşmiştir.

Benzer yapıdaki yabancı kökenli sözcüklerde de aynı mantık geçerlidir: prestij, prova, profesör, prodüksiyon gibi sözcüklerde pr ikilisi bozulmadan yazılır. Bu sözcükleri pe ile başlatmak, Fransızcadaki sesle de Türkçe yazım alışkanlığıyla da uyuşmaz.

Sözcüğün ekli biçimlerinde de yazım tutarlıdır. Ünsüzle biten bu sözcük, ünlüyle başlayan eklerle yumuşar ve prensibi, prensibe gibi biçimler alır; çoğul ve ilgili eklerde ise prensipler, prensipli, prensipsiz biçimleri kullanılır. Yazım kararını bu eklerden bağımsız düşünmek gerekir: kökün doğru yazımı prensip olarak sabittir.

Prensip nasıl akılda tutulur?

Sözcüğün başındaki pr ikilisini ve ardından gelen ens ile in seslerini ayırarak düşünmek hatırlamayı kolaylaştırır. Perde ve pervane gibi p-e ile başlayan sözcüklerle karıştırmamak için prensibin pr ile başladığını bir kez tekrar etmek yeterlidir.

“perensip” yanlışı neden yapılıyor?

Perensip yazımı, sözcüğün ilk hecesindeki pr ikilisinin pe olarak algılanmasından kaynaklanır. Türkçede pe ile başlayan perde, pervane, perçin gibi sözcükler çok yaygın olduğu için yazar, yabancı bir sözcüğü de bu kalıba uydurabilir.

İkinci neden, Fransızca kaynaklı sözcüklerde kökenin yazılışının tam olarak bilinmemesidir. Sözcüğü duyduğu gibi yazmaya çalışan kişi, ara ünlüyü e olarak işitip öyle yazabilir. Oysa sözcüğün Türkçedeki yerleşik yazılışı prensip biçimindedir.

Üçüncü neden de sözcüğün sık kullanılmasıyla ilgilidir. Günlük dilde ve yazılı metinlerde tekrar edilen bir sözcüğün hatalı biçimi bir kez yazılınca yayılabilir. Bu yüzden yazım alışkanlığını ilk kullanımda doğru oturtmak önemlidir.

Prensip ile karıştırılanlar

Prensip ile prens sözcükleri aynı ses dizisiyle başlar, ancak anlamları ve kullanımları farklıdır. Prens, kraliyet ailesinden gelen erkek çocuğu ya da unvan anlamına gelir; prensip ise bir davranışın ya da düşüncenin dayandığı temel kuraldır. Bu iki sözcük yazılış bakımından karışsa da anlam olarak birbirinden tamamen ayrıdır.

Bir de prensip ile perensip arasındaki yazım farkı vardır. Perensip diye bir sözcük yoktur; yalnızca prensip doğru yazımdır. Cümlede hangi sözcüğü kullanacağınızdan emin değilseniz, anlamı temel kural ve ilke ise prensip kullanmak gerekir.

Prensip ile örnek cümleler

• Bu projede her karar, baştan belirlediğimiz prensiplere göre alınacak.
• Ekip toplantısında iş etiğinden söz ederken prensipli bir tutum sergilemek gerektiğini vurguladı.
• Haberde, editörün yayın prensibi gereği kaynağını açıklamayan iddialar yer almadı.
• Öğrencilere bilimsel çalışmanın temel prensiplerini anlatan ders, ödevle birlikte tamamlandı.
• Yıllar sonra bile o prensibinden hiç vazgeçmeyen bir adam olarak anılacak.