Koordinat mı kordinat mı?

Koordinat neden böyle yazılır?

Koordinat, Fransızca kökenli bir kelimedir ve Türkçede yabancı kökenli sözcüklerin yazımında kelimenin alındığı biçim esas alınır. Bu nedenle kelimenin içindeki “oo” dizisi korunur ve “kordinat” biçimine indirgenmez.

Aynı kökten gelen başka Türkçe kelimeler de bu yazımı taşır: koordinasyon, koordinatör ve koordine kelimeleri aynı “koor” başlangıcını kullanır. Benzer şekilde Fransızcadan alınan koridor da “koridor” olarak yazılır ve “kordor” biçiminde yazılmaz. Bu örnekler, yabancı kökenli kelimelerde ses benzerliği ne kadar güçlü olursa olsun kökene uygun yazımın korunduğunu gösterir.

Eklenmiş biçimlerde de kök değişmez: koordinatlar, koordinatı, koordinata ve koordinatında gibi çekimlerde de kökün iki “o” harfi aynen kalır. Kelime sözlükte tek bir madde olarak yer alır ve anlam olarak iki ayrı kullanımı vardır.

Koordinat nasıl akılda tutulur?

Koordinat kelimesini “koor” ile başlayan koordinasyon ve koordinatör kelimeleriyle birlikte düşünün; üçü de aynı kökten gelir. Kelimenin ortasındaki “o”yu düşürmek yerine “koor-dinat” şeklinde ayırarak hecelemek, iki “o” harfini hatırlamaya yardımcı olur.

“kordinat” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım olan “kordinat”, kelimenin hızlı söyleyişinde “oo” dizisinin tek “o” gibi duyulmasından ve yazılı ortamda ünlüleri sadeleştirme eğilimden kaynaklanır. Söyleyişte ikinci “o” sesi belirgin olmadığı için yazan kişi harfi düşürebilir. Yabancı dilde kelimeyi çoğu zaman “coordinate” ya da “coordination” gibi biçimlerle görmüş kişiler de Türkçe yazımı kendi tahminleriyle kurabilir.

Bir diğer neden, Türkçede “kordinat” benzeri biçimlerin yaygın bir yazım alışkanlığı gibi görünmesidir. Oysa koordinat kelimesinin yazımı, dilimizdeki kökenle uyumludur ve bu nedenle değiştirilmesi gerekmez. Koordinasyon ve koordinatör gibi kelimeleri aynı şekilde yazmak, kelimenin tutarlı biçimini korur.

Koordinat ile karıştırılanlar

Koordinat ile ordinat karıştırılabilir. Ordinat, bir noktanın y ekseni üzerindeki değerini ifade eden matematik terimidir; koordinat ise bu değerlerin sıralı bir arada verilmesiyle oluşan noktanın konumunu anlatır. Örneğin (3, 5) noktasında 5 ordinat, 3 ise absis değeridir; birlikte koordinat oluşturur.

Bir diğer karışıklık, kelimenin kimyadaki anlamı ile matematikteki anlamı arasında yapılabilir. Kimyada koordinat, belirli bir molekül içinde özel bir konuma sahip atom ya da atom grubu anlamında kullanılır; bu kullanım, geometrik bir noktanın konumuyla ilgili değildir.

Koordinat ile örnek cümleler

• Harita üzerindeki yerimizin koordinatlarını telefondan kontrol ettik.
• Lütfen teslimat adresinin koordinatını sisteme eksiksiz girin.
• Kimya dersinde kompleks bileşiğin koordinatında yer alan ligandları inceledik.
• Haberde, deprem merkezinin koordinatları resmî kurumun açıklamasıyla paylaşıldı.
• Şiirde ruhunun pusulası olan bir koordinatta durduğunu anlatıyordu.