Jimnastik mi cimnastik mi?

Jimnastik neden böyle yazılır?

Jimnastik, Fransızca gymnastique sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir isimdir. Yabancı kökenli sözcüklerde Türkçe yazım, kaynak dildeki sesin Türkçedeki en yakın karşılığına göre belirlenir. Fransızcadaki gymnastique’in başındaki g sesi, Türkçe yazımda “j” harfiyle karşılanmıştır ve Türk Dil Kurumu bu yazımı benimsemiştir.

Aynı kurala uyan, Fransızcadan geçmiş ve “j” ile yazılan başka sözcükler de vardır. Örneğin jüri (jury), jandarma (gendarme), jeneratör (générateur) ve jöle (gelée) bu gruptandır. Bu sözcüklerin hepsinde yabancı kaynaklı bir sesin Türkçede “j” ile gösterildiği görülür.

Kelimenin ekli biçimlerinde de aynı yazım korunur. Sözcük sonundaki k, ünlüyle başlayan ekle birleşince ğ’ye dönüşür; bu nedenle jimnastiğe, jimnastiğin ve jimnastikle biçimleri kullanılır.

Jimnastik nasıl akılda tutulur?

Sözcüğü “ji” ile başlatan Fransızca gymnastique düşünün; Türkçede bu ilk ses “j” harfiyle yazılır. Benzer bir örnek olarak jüri sözcüğünü de hatırlayabilirsiniz; ikisi de Fransızcadan geçen “j” ile başlayan sözcüklerdir.

“cimnastik” yanlışı neden yapılıyor?

“Cimnastik” yazımı, sözcüğün Fransızca kökenine yakın bir söyleyiş tahminiyle ortaya çıkar. Fransızca okunuşta ilk ses, Türkçedeki c’ye benzer biçimde algılanabildiği için kişiler kökene bakmadan bu harfi seçebilir.

Bir başka neden, sözcüğün yazılışını Latince ya da İngilizce kökenli sözcüklerdeki “c” ya da “g” alışkanlığına göre tahmin etmektir. “Gimnastik” gibi bir biçim de bu tahminden doğar, ancak bu da TDK’nın kabul ettiği yazım değildir.

Özetle, sözcüğün doğru yazımı kaynak dildeki sesin Türkçede “j” ile karşılandığı bilgisine dayanır. Bu bilgi, yazım kılavuzundaki yabancı sözcük kuralıyla da desteklenir.

Jimnastik ile örnek cümleler

• Antrenör, sabah sporcularını ısınma hareketleriyle başlatıp jimnastik alıştırmalarına geçti.
• Okulumuzda haftada iki saat jimnastik dersi yapılıyor ve öğrenciler bu dersi büyük ilgiyle izliyor.
• Haberde, milli takımın jimnastik finalinde altın madalya kazandığı bildirildi.
• Ödev olarak bu kitapta anlatılan jimnastiğin temel ilkelerini kendi cümlelerinizle özetleyin.
• Yazar, köy meydanında çocukların sabah jimnastikle uyanışını sade ve şiirsel bir dille anlatıyordu.