İlaç nasıl yazılır?

İlaç neden böyle yazılır?

İlaç, Arapça ʿilāc sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir kelimedir. Arapçadaki uzun ā ünlüsü Türkçede korunmamış, kelime kısa ünlüyle ve sert bir ç ünsüzüyle yerleşmiştir. Bu yüzden yazımda, Arapçadaki ses uzunluğunu gösteren şapka (â) kullanılmaz; doğru biçim ilaçtır.

Türkçede sözcük sonundaki sert ünsüzler (p, ç, t, k) ünlüyle başlayan bir ek aldığında yumuşar ve bu harfler b, c, d, ğ biçimine dönüşebilir. İlaç da bu kurala uyar: ilaç + ı = ilacı, ilaç + a = ilaca, ilaç + ın = ilacın. Ancak sözcüğün kendisi, yani ek almadan yazılan biçimi ilaçtır. Benzer biçimde kitap (kitabı), ağaç (ağacı), hançer (hançeri) gibi sözcüklerde de sert ünsüz ekli hâlde yumuşar, ama sözlük biçimi sert kalır.

İlaç bitişik ya da ayrı yazılan bir birleşik kelime değildir; tek bir sözcük olarak yazılır. Ancak türediği ilaçla fiili ilaçlamak biçiminde de bitişik yazılır ve sözcük kökündeki ç’yi korur.

İlaç nasıl akılda tutulur?

İlaç ekli hâllerde ilacı ve ilaca olur; yani ünsüz yumuşasa da sözcüğün kendisi ç ile biter. Ekli biçime bakarak sözlük biçimini çıkarmak için ilacı’daki c’yi geri ç yapmak yeterlidir.

İlaç ile karıştırılanlar

İlaç sözcüğü, aynı kökten türeyen ilaçlamak fiiliyle karıştırılabilir. İlaçlamak, bitki ya da zararlıya karşı kimyasal madde püskürtmek anlamına gelir; ilaç ise bir hastalığı iyi etmek için kullanılan maddedir. Fiil olduğu için yazımı ilaçla- biçiminde kökteki ç korunarak yapılır: ilaçlama, ilaçlı, ilaçlamak.

Bir de deva ve çare sözcükleri anlam yönünden ilaç ile yakın kullanılır. Deva bir hastalığa karşı kullanılan çareyi, çare ise bir sorunu gidermek için başvurulan yolu anlatır. Bu üç sözcük birbirinin yerine tam olarak kullanılamaz; ilaç ise en somut anlamı taşıyan sözcüktür.

İlaç ile örnek cümleler

• Doktor, ateşi düşürmek için günde iki kez kullanılacak bir ilaç yazdı.
• Eczaneden aldığım ilacı yemekten sonra içmem gerektiğini unutmuşum.
• Bu ürünün yeni ilaç onayı süreci sağlık bakanlığınca dört aşamada değerlendirilecek.
• Öğretmen, sınavdan önce kaygı yaşayan öğrencilere ilaç yerine nefes egzersizlerini öneriyordu.
• Yaşlı komşumuzun ilaçlarını her hafta kutulara ayırıp ona hatırlatıyoruz.