Güzellik mi güzelik mi?

Güzellik neden böyle yazılır?

“Güzellik” sözcüğü, “güzel” sıfatına “-lik” ekinin getirilmesiyle oluşmuş bir isimdir. Bu ek, niteliği soyut bir kavram hâline getirir: “iyi” sıfatından “iyilik”, “kötü” sıfatından “kötülük” gibi. Türkçede bu tür türetmelerde ekin başındaki l, kök sonundaki l ile yan yana geldiğinde ikisi de yazıya yansır ve sözcük iki l ile yazılır.

Bu kuralın en iyi bilinen örneklerinden biri “yeşillik”tir. “Yeşil” sıfatına “-lik” eklendiğinde “yeşillik” elde edilir; “tembel” sıfatı için de “tembellik” yazılır. “Güzellik” de aynı kalıba uyar: kökteki l ile ekteki l birlikte yazılır. Buna karşılık “kötü”de kök sonu l değildir, bu yüzden “kötülük” tek l ile yazılır; bu örnek, iki l'nin her zaman değil yalnızca kökün l ile bittiği durumlarda görüldüğünü gösterir.

Sözcüğün yazımını kalıplaştırmak için şu soru işe yarar: kök “güzel” mi, ek “-lik” mi, ve kök l ile bitiyor mu? Cevap evet ise l harfi iki kez yazılır. Bu yüzden “güzelik” biçimi, ekteki l'nin düşmüş olması nedeniyle yanlıştır.

Güzellik nasıl akılda tutulur?

“Güzel” kökünün sonundaki l ile “-lik” ekinin başındaki l bir araya gelir; “yeşil + lik = yeşillik” ve “tembel + lik = tembellik” örnekleri bu ikizliği aynı biçimde gösterir. Akılda tutmak için “güzel”in sonunda l olduğunu ve ekin l ile başladığını düşünmek yeterlidir.

“güzelik” yanlışı neden yapılıyor?

“Güzelik” yazımının ortaya çıkmasının başlıca nedeni, söyleyişte iki l'nin tek bir uzun l gibi duyulması ve yazıda bunun karşılığının eksik bırakılmasıdır. Konuşurken “güzellik” sözcüğü akıcı bir biçimde söylendiğinde ikinci l'nin ayrı bir ses olarak fark edilmemesi, yazıya da tek l olarak geçirilmesine yol açar.

Bir başka neden, benzer türetmelerdeki yazım alışkanlığının karıştırılmasıdır. Tek l ile biten ya da kökü l'siz olan sözcüklerde ek tek l ile yazıldığı için “güzel” ile “-lik”in de benzer biçimde kısaltılabileceği düşünülür. Oysa “güzel” kökü l ile bittiğinden, eklenen l yazıda korunur.

Son olarak, “güzel” sıfatının kendisi doğru yazıldığı için kullanıcılar sözcüğün genel yapısına güvenip türevde değişiklik olmadığını varsayabilir. Bu durumda türetilmiş biçimdeki çift l göz ardı edilir.

Güzellik ile örnek cümleler

• Ressamın tablosundaki renk uyumu, izleyenlere sahiden bir güzellik duygusu verdi.
• Bu parfümün güzelliği, kokunun ne kadar yumuşak ve dengeli olduğunda gizli.
• Haberde, köyün doğal güzelliğinin turizm yatırımlarıyla korunması gerektiği vurgulandı.
• Öğrencilere şiirdeki imgelerin güzelliğini değil, anlamını nasıl çözümleyeceklerini öğretmemiz gerekiyor.
• Yazışmalarda ürünün güzelliğinden çok işlevselliğini öne çıkarmak daha ikna edici olur.