Fakülte nasıl yazılır?

Fakülte neden böyle yazılır?

Fakülte, Fransızca faculté sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir isimdir. Fransızcada son hecedeki e harfinin üstünde aksan (é) bulunur, Türkçeye alınırken bu aksan atılır ve sözcük Türkçenin ses yapısına uygun biçimde yazılır. Fransızcadaki ‘u’ sesi ise Türkçede ‘ü’ harfiyle karşılanır; bu yüzden kelimenin ikinci hecesinde ü bulunur. Yabancı kökenli sözcüklerde asıl yanlış çoğunlukla bu ses karşılığının unutulmasından kaynaklanır.

Yabancı kökenli kelimelerde Türkçe yazım kuralları, Türkçe ses düzenine uygun karşılığın seçilmesini esas alır. Türkçede ‘ü’ harfi, ünlü uyumu ve ses yapısı gereği yerleşik bir harftir; bu yüzden yabancı bir sözcüğün ‘u’ sesli hecesi çoğu zaman ‘u’ ya da ‘ü’ olarak değil, Türkçe sesine göre ‘ü’ ile yazılır. Benzer biçimde Fransızcadan geçen öğretmen, doktor, lise gibi sözcüklerde de sesin Türkçedeki karşılığı yazıma yansır. Bu bağlamda fakülte, Türkçenin yerleşik yabancı kökenli sözcüklerinden biridir.

Aynı kalıba uyan bilinen örnekler arasında tiyatro, sinema, otel, tramvay ve kolej gibi kelimeler sayılabilir; bunların her biri, kaynak dildeki sesin Türkçedeki karşılığına göre yazılmış ve zamanla Türkçe imlanın bir parçası olmuştur. Fakülte de aynı yerleşmiş yazım düzenine dahildir: Fransızca aksanı atılmış, ses karşılığı ü ile verilmiş ve çekim ekleri Türkçe kurallara göre alınmıştır.

Fakülte nasıl akılda tutulur?

Kelimeyi üç heceye bölün: fa-kül-te. Ortadaki ‘kül’ hecesinde ü harfi, Fransızca faculté’deki ‘u’ sesinin Türkçedeki karşılığıdır; aksanlı e ise Türkçede düz e olur. Bu sesi bir kez zihninizde bağladığınızda kelimenin yazımı kolayca akılda kalır.

Fakülte ile karıştırılanlar

Fakülte ile bölüm sık karıştırılan iki kavramdır. Fakülte, bir üniversitenin altındaki geniş bir ayrım birimidir ve birden fazla bölümü içerebilir; örneğin bir Tıp Fakültesi içinde Hemşirelik ya da Diş Hekimliği gibi kendi alanlarında ayrı bölümler olabilir. Bölüm ise fakültenin ya da yüksekokulun içinde daha dar bir uzmanlık alanını gösteren birimdir. Dolayısıyla ‘Hukuk fakültesine girdi’ demek ile ‘Hukuk bölümüne girdi’ demek aynı kapsamı ifade etmez.

Fakülte ile enstitü ve yüksekokul da birbirine karıştırılabilen kurumlardır. Enstitü genellikle lisansüstü eğitim ve araştırma yapan birimdir; yüksekokul ise daha çok belirli bir meslek alanına yönelik eğitim verir. Fakülte ise lisans düzeyinde geniş bir bilim ya da meslek alanını kapsayan ana birimdir. Bu ayrımı bilmek, resmî yazışmalarda doğru kurum adını kullanmak açısından önemlidir.

Fakülte ile örnek cümleler

• Kardeşim bu yıl tıp fakültesini kazandı, ailecek çok sevindik.
• Başvuru dilekçenizi fakülte sekreterliğine teslim etmeniz yeterlidir.
• Haberde, üniversitenin mühendislik fakültesinde yeni bir laboratuvarın açıldığı bildirildi.
• Hukuk fakültelerindeki öğretim üyeleri, bu yıl ortak bir çalıştay düzenlemeye karar verdi.
• Yazar, romanının ilk bölümünde eski bir fakültenin koridorlarını ayrıntılı biçimde anlatıyordu.