Eşofman mı eşortman mı?

Eşofman neden böyle yazılır?

Eşofman, Fransızca échauffement sözcüğünden alınmış bir kelimedir. Türkçeye geçerken yabancı yazılışı olduğu gibi korunmamış, Türkçe ses ve yazım düzenine göre uyarlanmıştır. Bu yüzden Fransızca “ch” sesi Türkçede “ş” harfiyle, “é” ünlüsü ise sade “e” ile karşılanmıştır. Aynı düzen, Türkçede kullanılan pek çok yabancı kökenli sözcükte görülür: chauffeur’den şoför, chef’ten şef, chaise longue’den şezlong gibi.

Fransızcadaki “-ment” sonekinin Türkçede “-man” biçiminde yazılması da aynı uyarlamanın parçasıdır. Kelimenin sonundaki bu ek, Fransızca “changement” sözcüğünden gelen şanzıman kelimesinde de benzer biçimde karşımıza çıkar. Yani eşofman’ın sonu “-mant” değil “-man” olarak yazılır.

Sonuç olarak eşofman, yabancı bir kelimeden türemiş olsa da Türkçe yazım kurallarına göre tek bir biçimde yazılır. Kelimeyi Fransızca yazılışına yaklaştırmak ya da “ortman” gibi başka bir seslenişi esas almak doğru değildir.

Eşofman nasıl akılda tutulur?

Eşofman’daki “ş” sesi, Fransızca “ch” harflerinin Türkçede karşılığıdır; şoför ve şef ile aynı kalıptadır. Sondaki “-man” ise şanzıman kelimesindeki gibi Fransızca “-ment” sonekinin Türkçe yazılışıdır.

“eşortman” yanlışı neden yapılıyor?

“Eşortman” biçimi büyük olasılıkla kelimenin söylenişinden ve Fransızca yazılışının akla getirdiği çağrışımlardan kaynaklanır. Konuşma dilinde “eşo-” kısmının sonrasında “-rtman” gibi bir ses duyulması, kelimeyi “sport” ya da “ortman” benzeri bir yazılışa çekebilir. Bu, yazarın kelimeyi gördüğü ya da duyduğu biçimi kendi sezgisine göre tamamlamasıyla ilgilidir.

Bu tür yanlışlar genellikle kelimenin kökenini bilmeyen ya da yabancı kökenli sözcükleri ilk kez yazan kişilerde ortaya çıkar. Oysa eşofman, Fransızca kökenine rağmen Türkçe yazım kurallarına göre şekillenmiştir; bu nedenle yazılışını kökene göre değil, Türkçe karşılığına göre düşünmek gerekir.

Eşofman ile karıştırılanlar

Eşofman ile şort karıştırılabilir, ancak bunlar farklı giysilerdir. Şort kısa bacaklı bir alt giyimdir; eşofman ise genellikle iki parçalı, uzun kollu üst ve uzun paçalı alt parçadan oluşan bir spor takımıdır.

Bir diğer karışıklık, eşofmanın yazılışını düşünürken tayt ile yapılır. Tayt vücuda yapışık, esnek bir alt giyimdir ve eşofmanla aynı anlamı taşımaz; sadece spor kıyafeti olarak aynı alanda yer alır.

Eşofman ile örnek cümleler

• Maçtan önce ısınmak için eşofmanımı giydim.
• Spor salonuna gelen müşteriler için yeni eşofman modellerimizi siparişe hazırladık.
• Bu sezon takım, deplasman yolculukları için eşofman takımlarını yenilemeye karar verdi.
• Okul kulübünün beden eğitimi derslerinde öğrencilerin eşofmanla katılması isteniyor.
• Pencereden süzülen sabah güneşinde, eşofmanının kolları hafifçe kıvrılmış hâlde uyuyakalmıştı.