Dua etmek mi duaetmek mi?

Dua etmek neden böyle yazılır?

Türkçede “isim + etmek” yapısındaki birleşik fiiller genellikle ayrı yazılır. Bu yapıda “etmek” sözcüğü kendi anlamını büyük ölçüde yitirmiş, ismin taşıdığı eylemi yerine getiren bir yardımcı fiile dönüşmüştür. “Dua etmek” de bu kalıba girer: “dua” ismi taşıdığı anlamı korur, “etmek” ise “yapmak, eylemde bulunmak” anlamıyla ona eklenir.

Aynı kurala uyan başka örnekler de çoktur: “ziyaret etmek”, “rica etmek”, “teşekkür etmek”, “tercih etmek”, “tavsiye etmek”, “kabul etmek”. Bu sözcüklerin hiçbirinde ortak yazım eğilimi bitişik yazıma doğru değildir; hepsi ayrı yazılır. Dolayısıyla “dua etmek” için de aynı düzen geçerlidir.

Bu kuralın bir sonucu olarak, ekler “etmek” fiiline getirilir, isme değil. Örneğin “dua ediyorum”, “dua etti”, “dua edeceğiz” biçimlerinde “ed-” kökü ayrı kelime olan “dua”dan sonra gelir. Yazımda isim ile fiilin arasına boşluk konulması, bu yapının bir birleşik fiil olduğunu gösterir.

Dua etmek nasıl akılda tutulur?

“Dua” kelimesini tek başına bir isim olarak düşün: “dua okumak”, “dua etmek”, “dua kabul olmak” gibi ondan sonra gelen fiiller hep ayrı yazılır. “Etmek” fiilini ayrı bir kelime gibi düşünürsen, boşluğu koymak daha kolay olur.

“duaetmek” yanlışı neden yapılıyor?

“Duaetmek” yazımının ortaya çıkmasında en büyük etken, konuşma dilinde iki sözcüğün art arda ve tek nefeste söylenmesidir. Sözcükler hızlı telaffuz edildiğinde aradaki ara çok kısalır ve yazıya bitişik olarak aktarılabilir. Bu alışkanlık, birçok birleşik fiilde olduğu gibi burada da yazıya taşınır.

İkinci neden, “dua” sözcüğünün Arapçadan geçmiş bir isim olması ve Türkçe fiillerle kaynaşmış gibi algılanmasıdır. Yabancı kökenli bir ismin ardına gelen “etmek” fiili, kullanıcıya tek bir sözcük gibi görünebilir. Oysa “dua” Türkçe içinde de serbest bir isim olarak yaşar ve tek başına kullanılabilir.

Üçüncü bir yanılgı, “dua etmek”in bir deyim olduğu ve bu nedenle bitişik yazılması gerektiği düşüncesidir. Deyimler de çoğu zaman ayrı yazılır; “dua etmek” gibi bir yapının ayrı yazılması, kelimelerin ayrı anlam birimleri olduğunu gösterir.

Dua etmek ile karıştırılanlar

“Dua etmek” ile “dua okumak” birbirine yakın anlamlı iki birleşik fiildir ve ikisi de ayrı yazılır. “Dua okumak” daha çok yazılı ya da ezberlenmiş bir metnin okunmasını anlatırken, “dua etmek” Allah'a içten yakarmayı ifade eder. Örneğin “Namazdan sonra kısa bir dua okudu” cümlesinde metin okunmuştur; “Hastası için sabaha kadar dua etti” cümlesinde ise içten bir yalvarış vardır.

Bir başka karışıklık, “dua” ismiyle “duyum” ya da “duyu” gibi sözcüklerin sesteş görünmesinden gelebilir; ancak bu sözcükler anlam ve köken bakımından ilgisizdir. “Dua” ile ilgili yazımda asıl dikkat edilmesi gereken nokta, ardından gelen “etmek” fiilinin ayrı yazılmasıdır.

Dua etmek ile örnek cümleler

• Hastanedeki babasının iyileşmesi için her gece dua ediyordu.
• Projenin zamanında tamamlanması için ekip olarak birlikte dua ettik.
• Cuma namazının ardından cemaat, deprem bölgesindeki yaralılar için dua etti.
• Din Kültürü dersinde öğrenciler, dua etmenin doğru zamanını ve adabını öğrendi.
• Gözlerini göğe dikip sessizce dua etmeye başladı, sesi gecenin içinde kayboldu.