Doküman nasıl yazılır?

Doküman neden böyle yazılır?

Dokümanın yazımı, Fransızca document sözcüğünün Türkçe ses düzenine uyarlanmasından kaynaklanır. Fransızcadaki ‘o’ ve ‘u’ sesleri Türkçede sırasıyla ‘o’ ve ‘ü’ harfleriyle karşılanmıştır; bu yüzden kelimenin ikinci hecesi ‘kü’ biçiminde yazılır.

Yabancı kökenli sözcüklerin yazımında temel ilke, kelimenin Türkçede yerleşmiş telaffuzunu esas almaktır. Bu nedenle ö ile yazılan döküman biçimi, kelimedeki ü sesini karşılamadığı için yanlış olur ve Türkçe yazım düzeniyle de uyuşmaz.

Aynı mantıkla Türkçeye Fransızcadan geçmiş ve yerleşmiş örnekler arasında restoran, şoför ve otomobil sayılabilir. Bunların her biri Fransızca kaynaklıdır ve Türkçe ses yapısına göre yazılmıştır.

Doküman nasıl akılda tutulur?

Dokümandaki ü sesi, Fransızca document kelimesinin u harfinden gelir; bu yüzden ikinci hecede ü harfini aklınızda tutun. Döküm ile karıştırıyorsanız, dökümün dökmek fiilinden geldiğini, dokümanın ise Fransızcadan alındığını hatırlayın.

Doküman ile karıştırılanlar

Doküman, döküm ile yazılış benzerliği nedeniyle karıştırılır. Döküm, erimiş metalin kalıba dökülmesiyle elde edilen ürün ya da bu işlemi anlatan bir addır; ‘demir döküm’ ifadesinde kelime bu anlamdadır.

Doküman ise belge, kayıt ya da yazılı kanıt anlamındadır; ‘Sözleşme dokümanları ekte sunulmuştur’ cümlesinde kelime yazılı ve dijital kayıtları karşılar. İki kelime yazılışta birbirine yakın görünse de anlam alanları ayrıdır.

Doküman ile örnek cümleler

• Toplantıya gitmeden önce tüm dokümanları masanın üzerine bırakır mısın?
• Şirketin yeni iç yönetmeliği, çalışanlara e-posta ile gönderilen dokümanda ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
• Bakanlık, sözleşmelere ilişkin tüm dokümanların elektronik ortamda saklanmasını zorunlu kıldı.
• Öğrenciler, proje raporunu hazırlarken kaynak dokümanlarını ayrı bir klasörde toplamalıdır.
• Eski bir mektubun sararmış dokümanı, yıllar sonra çekmecenin dibinde hâlâ duruyordu.