Depresyon mu deprasyon mu?

Depresyon neden böyle yazılır?

Depresyon, Fransızca dépression sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir yabancı kökenli kelimedir. Türkçeye giren Fransızca kökenli sözcüklerin birçoğu aslî yazılışlarını koruyarak yerleşmiştir. Fransızcadaki "-ssion" ve "-sion" eklerinin Türkçe karşılığı olarak "-syon" biçimi kullanılır: reaksiyon, tansiyon, komisyon, emülsiyon gibi örnekler bu düzene uyar. Depresyon da aynı gruptadır ve sözcük, Türkçede bu yazım kalıbıyla kabul edilmiştir.

Bu tür sözcüklerde yazımı belirleyen şey söylenişten çok, kelimenin Türkçede yerleşmiş biçimidir. Yabancı kökenli bir sözcük Türkçede tek bir yazılışa bağlanır ve bu yazılış TDK'nın kabul ettiği biçimdir. Depresyon sözcüğünün "deprasyon" biçimi ise sesin yanlış okunmasından ya da "-asyon" kalıbının yaygın olmasından kaynaklanan bir sapmadır. Yazımı değiştirmek için tek bir yol vardır: TDK'nın kabul ettiği biçimi kullanmak.

Sözcük türetilirken de aynı kök korunur. Sıfat olarak kullanılan "depresif" biçimi de yine Fransızca kökenli olup aynı kökten gelir. Bu nedenle kelimenin ana biçimi ile türevleri arasında tutarlılık sağlanır. Yazımda kesin ölçü, Türkçede yerleşmiş ve TDK'da bulunan biçimdir.

Depresyon nasıl akılda tutulur?

Depresyon kelimesinin son hecesini "-syon" olarak düşünün, "-asyon" olarak değil; tansiyon ve reaksiyon ile aynı sesli ve harf düzenini paylaşır. Fransızca dépression'daki "ssion" bölümünü, Türkçede "-syon" olarak yazılan diğer sözcüklerle eşleştirin.

“deprasyon” yanlışı neden yapılıyor?

"Deprasyon" yazımı, sözcüğün Fransızca telaffuzunun Türkçe kulağa yansıtılmasıyla ortaya çıkar. Fransızcada "ssion" bölümü sert bir "s" ve "yon" benzeri bir ses verir; Türkçede bu ses, "-syon" biçimiyle karşılanır. Konuşurken "-asyon" gibi bir ünlünün eklendiği duyulabilir ve bu duyum yazıya taşınır.

İkinci neden benzetmedir. Türkçede "adaptasyon", "prodüksiyon" ya da "organizasyon" gibi "-asyon" ile biten sözcükler yaygındır. Kişi, "depresyon" sözcüğünü de bu kalıba benzeterek "deprasyon" olarak yazabilir. Oysa depresyonun kendi yerleşmiş biçimi, "-esyon" ile biter ve bu ayrım dikkatle korunmalıdır.

Üçüncü neden, sözcüğün tıbbi bağlamda sık görülmesine rağmen yazılışının pekiştirilmemiş olmasıdır. Haber metinlerinde, sosyal medyada ya da hızlı yazılan notlarda yanlış biçim yayılabilir ve bu da yanlışın yerleşmesine yol açar.

Depresyon ile karıştırılanlar

Depresyonun sıfat biçimi olan "depresif" ile karıştırılabilir. Depresyon bir isimdir ve bir durumu adlandırır; depresif ise bu durumla ilgili ya da bu durumda olan kişiyi niteleyen bir sıfattır. Örneğin "Uzun süredir depresyon belirtileri yaşıyor" cümlesinde isim, "Depresif bir hava vardı" cümlesinde ise sıfat kullanılmıştır.

Bir başka karışıklık günlük dildeki "bunalım" sözcüğüyle yaşanabilir. Günlük konuşmada bu iki kelime birbirinin yerine kullanılsa da tıbbi ve psikolojik bağlamda depresyon daha belirli bir terimdir. Metin tıbbi ya da resmî bir içerik taşıyorsa "depresyon" tercih edilmelidir.

Depresyon ile örnek cümleler

• Doktor, uzun süren uykusuzluğun depresyonla ilişkili olabileceğini söyledi.
• Ekibimizin iş yükü arttıkça bazı çalışanlarda motivasyon kaybı ve hafif depresyon belirtileri görüldü.
• Gazete haberine göre, pandemi sürecinde ruh sağlığı hizmetlerine başvuru sayısı depresyon tanısı alan hastalar arasında belirgin biçimde arttı.
• Psikoloji dersinde öğrenciler, depresyonun belirtilerini ve tedavi yöntemlerini karşılaştırdı.
• Yıllarca süren yalnızlığın ağır bir depresyona dönüşebileceğini anlatan romandaki karakter, şehrin gri sokaklarında kendini kaybetmişti.