Alerji mi allerji mi?
Doğru yazım alerji’dir; Fransızca allergie sözcüğünden alınmış olup Türkçede tek “l” ile yazılır. “Allerji” biçimi yaygın bir yanlış yazımdır.
Alerji ne demek?
- isim Birtakım yiyecek, ilaç, toz, koku vb.ne hastalık derecesinde gösterilen aşırı tepki.
İğde kokusu, alerjisi olanlar dışında herkesin hoşuna gider.
- isim Bir kimseye veya bir şeye karşı olumsuz yönde duyulan aşırı duyarlılık.
Görgü fukarası insanlara karşı gaddar olmayan bir alerjisi vardı.
Kaynak: TDK Güncel Türkçe Sözlük · Son güncelleme:
- Doğru yazım
- alerji
- Yanlış yazım
- allerji, alerjy
- Yazılış
- Bitişik / tek kelime
- Sözcük türü
- isim
- Köken
- Fransızca allergie
- Söylenişi
- alerji
Alerji neden böyle yazılır?
Alerji, Fransızca allergie sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir isimdir. Yabancı kökenli sözcükler Türkçeye girerken çoğunlukla Türkçenin yazım ve ses düzenine uyarlanır. Bu uyarlama sırasında Fransızcadaki yazılış ile Türkçedeki yazılış her zaman birebir aynı olmaz. Bu sözcükte Fransızcadaki çift “l” harfi Türkçe yazımda tek “l” olarak karşılanır ve son ses Türkçe “i” ile yazılır.
Aynı Fransızca kökenli yapıyı “enerji” sözcüğünde de görürüz. Hem “alerji” hem “enerji” sözcükleri “-erji” sonu ile biter ve ikisi de Türkçe yazımda tek “r” ve sonda “i” taşır. Bu sözcüklerin yazımını Fransızca biçimi taklit ederek değil, Türkçe yazım alışkanlığına göre düşünmek gerekir.
Türkçe yazımda bir yabancı sözcüğün asıl yazılışındaki çift harf, Türkçe söyleyişte çoğu zaman tek ses olarak duyulduğu için tek harfle yazılır. Sözcüğün türetilmiş biçimleri de aynı düzeni izler; örneğin “alerjik” ve “alerjen” biçimlerinde de tek “l” kullanılır.
Alerji nasıl akılda tutulur?
Alerji sözcüğünde tek “l” yazılır; türevi “alerjik” ile “alerjen” de aynı tek “l” ile yazılır. Sözcüğün sonundaki “-erji” kalıbını “enerji” ile birlikte düşünerek yazılışı pekiştirebilirsin.
“allerji” yanlışı neden yapılıyor?
“Allerji” biçimi, Fransızca allergie yazılışındaki çift “l” harfinin görüntüsünden doğar. Yazarken sözcüğün kaynağını hatırlayan kişi, aslına bağlı kalmak isteyerek harfi çoğaltmaya yönelebilir. Oysa Türkçe yazımda bu sözcük tek “l” ile karşılanır.
İkinci neden söyleyiştir. Türkçe konuşurken “alerji” sözcüğündeki “l” sesi uzun ve belirgin bir ikileme gibi duyulmaz; bu yüzden yazımda ikinci bir “l” eklemek doğal görünebilir. Benzer biçimde, yabancı kökenli bir kelimenin ilk izlenimi yazıya aktarılırken kaynak dilin yazılışı akla gelir.
Üçüncü neden, kelimenin geçtiği diğer dillerdeki yazılış alışkanlıklarının Türkçeye taşınmasıdır. Bu sözcüğün İngilizce ya da Fransızcadaki biçimine bakanlar, Türkçe yazımı da aynı biçimde kurmaya çalışabilir. Ancak TDK yazımı Türkçe yazım düzenine göre “alerji” olarak belirlemiştir.
Alerji ile karıştırılanlar
Alerji ile alerjik sözcükleri birbirine karıştırılabilir. Alerji isimdir ve bir tepkinin adını verir: “Fıstığa karşı alerji var.” Alerjik ise sıfattır ve bu tepkiye sahip olan ya da tepkiyle ilgili olanı belirtir: “Alerjik bir öksürüğü var.”
Alerjen de ayrı bir sözcüktür; tepkiye yol açan maddeyi ifade eder. Bu üç biçim aynı kökten gelir ve üçü de tek “l” ile yazılır. Yazımda asıl dikkat edilmesi gereken, kelimenin hangi görevde kullanıldığına göre biçiminin değişmesidir; yazım ise her biçimde değişmez.
Alerji ile örnek cümleler
- Kedi tüyüne karşı alerji olduğu için evde kedi beslemiyoruz.
- Yeni tedarikçiden gelen ürün ambalajında alerjen uyarısı bulunduğu için e-postayla bilgi istedik.
- Dün gece gözleri kızaran ve burnu akan çocuk, doktora alerji şikayetiyle başvurdu.
- Sınıfta öğretmen, polen kaynaklı alerji belirtilerinin mevsime göre değiştiğini anlattı.
- Yazın kır çiçeklerinin arasında yürürken hissettiği tuhaf rahatsızlık, ona eski bir alerji hikâyesini hatırlattı.
Alerji hakkında sık sorulanlar
Alerji mi allerji mi?
Doğru yazım “alerji” biçimindedir. “allerji”, “alerjy” yazımı yanlıştır; Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te kelime “alerji” olarak yer alır.
Alerji nasıl yazılır?
Alerji kelimesi “alerji” şeklinde yazılır. İlgili kural: Yabancı Kökenli Kelimelerin Doğru Yazımı.
Alerji ne demek?
Alerji: 1. Birtakım yiyecek, ilaç, toz, koku vb.ne hastalık derecesinde gösterilen aşırı tepki. 2. Bir kimseye veya bir şeye karşı olumsuz yönde duyulan aşırı duyarlılık.
Alerji kelimesinin kökeni nedir?
Alerji kelimesinin kökeni: Fransızca allergie.
Alerji kelimesinin çoğulu veya ekli hâli nasıl yazılır?
Alerji isim olduğu için çoğul ya da ek aldığında da kök biçimi değişmez: alerjiler, alerjiye, alerjiden gibi. Tek “l” yazımı bu eklerle de korunur.
Alerji kelimesi büyük harfle yazılır mı?
Cümle başında yalnızca ilk harfi büyük yazılır: “Alerji belirtileri birkaç saat içinde ortaya çıkabilir.” Cümle ortasında geçtiğinde küçük harfle yazılır.
Alerji ile aşırı duyarlılık aynı şey mi?
Sözlükte alerji, bir yiyecek, ilaç ya da tozun karşısında hastalık derecesinde görülen tepkiyi tanımlar. İkinci anlamda ise bir kimseye ya da bir şeye karşı aşırı duyarlılık da alerji olarak verilir. Yani aynı kelime iki farklı bağlamda kullanılabilir.
Alerji kelimesi ayrı mı yazılır, bitişik mi?
Alerji tek bir sözcüktür ve bitişik yazılmaz. Ancak türevleri olan “alerjik” ve “alerjen” de kendi içlerinde bitişik yazılır; kelimeyi parçalara ayırmak gerekmez.
Bunlar da sık karıştırılıyor
Metninizde başka yanlış var mı?
Yazınızı yapıştırın, bilinen yanlış yazımları işaretleyelim.
Metin denetleyiciyi aç →