Seyretmek mi seyir etmek mi?
Doğru yazım seyretmek'tir; Arapça seyr kökünden gelen bu fiil bitişik yazılır, seyir etmek biçimi yanlıştır. TDK anlamları arasında bakmak, izlemek, ilerlemek ve sürmek yer alır.
Seyretmek ne demek?
- nesnesiz Bir şeyin durumunu, oluşumunu gözlemek, bakmak.
- -i Bir olaya karışmadan bakmak.
Rabia biraz şaşkın, salapuryada arkadaş olduğu çocuklu tazenin kocasıyla buluşmasını seyrediyordu.
- nesnesiz Eğlenmek, görmek, öğrenmek vb. için bakmak, izlemek.
Ben, çok güzel bir şey seyrediyorsam tiyatroda, daha ne kadar sürecek piyes diye aklıma getirmem.
- nesnesiz Taşıt, ilerlemek, yol almak.
İnsanlar, seyreden araçlara aldırmadan karşıdan karşıya sorumsuzca geçiyorlardı.
- nesnesiz Hastalık vb. sürmek, devam etmek.
Gözlerini yumdu ve kendini ağır aksak seyreden bir rüyanın içinde buldu.
Kaynak: TDK Güncel Türkçe Sözlük · Son güncelleme:
- Doğru yazım
- seyretmek
- Yanlış yazım
- seyir etmek, seyr etmek
- Yazılış
- Bitişik / tek kelime
- Sözcük türü
- nesnesiz, -i
- Köken
- Arapça + Türkçe seyr + etmek
- Söylenişi
- se'yretmek
Seyretmek neden böyle yazılır?
Seyretmek, Arapça kökenli seyr isminin Türkçe etmek fiiline eklenmesiyle oluşmuş bir fiildir. Sözcük türetildiğinde isim ile fiil birleşmiş ve tek bir fiil kökü olarak ses yapısına uyum sağlamıştır. Bu yüzden TDK bu kelimeyi bitişik yazar ve 'seyir etmek' biçimini doğru kabul etmez. Yazım kararı, sözlük maddesinin tek sözcük olarak verilmesine dayanır.
Bu tür birleşik yapılarda tek bir kavram oluşup oluşmadığına bakılır. Bir isim ile etmek arasında anlam bütünlüğü kurulmuş ve kelime dilde tek parça olarak kullanılıyorsa bitişik yazım tercih edilir. Ancak her etmek kalıbı için aynı kural geçerli değildir; her birini ayrıca sözlükten kontrol etmek gerekir. Bu nedenle seyretmek'i yazarken TDK maddesine bakmak en güvenli yoldur.
Bitişik yazılan benzer bir örnek olarak, kökü isim olan ve fiil çekimiyle tek sözcük hâline gelmiş yapılar düşünülebilir. Ancak genel bir kural yerine her sözcüğü kendi maddesinde kontrol etmek, yazım hatasını önlemenin tek sağlam yoludur.
Seyretmek nasıl akılda tutulur?
Kelimeyi 'seyir' ile başlatıp fiil hâlinde 'seyret-' biçimine dönüştürdüğünüzü düşünün; 'et' ekinin kökle kaynaşıp tek bir fiil oluşturduğunu hatırlayın. Ayrıca bu kelimenin cümlede 'seyretmek için' ya da 'seyrettim' gibi tek parça çekildiğini gözünüzde canlandırın.
“seyir etmek” yanlışı neden yapılıyor?
Yanlış yazım olan 'seyir etmek' biçimi, kelimenin kökündeki 'seyir' sözcüğünün ayrı bir isim olarak görülmesinden kaynaklanır. Seyir kelimesi tek başına 'gözlem, yolculuk' gibi anlamlar taşıdığı için, arkasına 'etmek' eklenince ayrı bir ifade gibi algılanır. Bu benzetme, yazanı iki sözcüğü ayrı yazmaya yöneltir.
İkinci neden, söyleyiş benzerliğidir. Konuşmada 'seyir' ve 'etmek' arasında belirgin bir duraklama olmadığı halde yazı diline ayrı bir ses yapısı taşınır. Bu da yazanın kelimeyi çözümleyerek yazmasına neden olur.
Üçüncü neden, benzer kalıplı birleşik fiillerde ayrı yazımın yaygın olmasıdır. Bazı etmek fiilleri ayrı yazıldığı için, bu alışkanlık seyretmek kelimesine de taşınır. Oysa bu kelimenin TDK'daki yazımı bitişiktir.
Seyretmek ile karıştırılanlar
Seyretmek ile seyrelmek sesçe birbirine yakındır ama anlamları ayrıdır. Seyretmek bakmak, izlemek ya da ilerlemek anlamına gelirken, seyrelmek 'seyrek olmak, yoğunluğu azalmak' demektir. Örneğin 'Maçı seyretmek istiyorum' cümlesinde bakma eylemi vardır; 'Çorba biraz seyreldi' cümlesinde ise yoğunluk azalır.
Seyir isim olarak da kullanılır ve 'yolculuk, gözlem' anlamına gelir. Örneğin 'Gemi seyir hâlinde' ifadesinde isim vardır, fiil yoktur. Bu nedenle seyir ve seyretmek kelimelerini birbirinin yerine kullanmak anlam kaymasına yol açar.
Seyretmek ile örnek cümleler
- Akşam arkadaşlarımla maç seyretmek için bir araya geleceğiz.
- Tatilde gün batımını sahilde sessizce seyretmek bana iyi gelmişti.
- Müdür, projenin ilerleyişini yerinde seyretmek istediğini ekibe bildirdi.
- Haberde, yangının söndürülmesini seyretmek isteyen kalabalığın çevreye yayıldığı aktarıldı.
- Bozkırın ortasında ufka uzanan yolu seyretmek, insana sessiz bir huzur verirdi.
Seyretmek hakkında sık sorulanlar
Seyretmek mi seyir etmek mi?
Doğru yazım “seyretmek” biçimindedir. “seyir etmek”, “seyr etmek” yazımı yanlıştır; Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te kelime “seyretmek” olarak yer alır.
Seyretmek nasıl yazılır?
Seyretmek kelimesi “seyretmek” şeklinde yazılır. İlgili kural: Ses Olayları ve Yanlış Yazımlar.
Seyretmek ne demek?
Seyretmek: 1. Bir şeyin durumunu, oluşumunu gözlemek, bakmak. 2. Bir olaya karışmadan bakmak. 3. Eğlenmek, görmek, öğrenmek vb. için bakmak, izlemek. 4. Taşıt, ilerlemek, yol almak. 5. Hastalık vb. sürmek, devam etmek.
Seyretmek kelimesinin kökeni nedir?
Seyretmek kelimesinin kökeni: Arapça + Türkçe seyr + etmek.
Seyretmek kelimesinin ekli hâli nasıl yazılır?
Fiil kökü seyret- olduğu için ekler buna göre getirilir; örneğin 'seyrettim', 'seyrediyorum' ve 'seyredeceğiz' biçimleri kullanılır. Ek getirirken kökün son sesi değişebileceği için her ekli hâli ayrıca dikkatle yazmak gerekir.
Seyretmek kelimesi ayrı mı yazılır, bitişik mi?
Seyretmek bitişik yazılır, 'seyir etmek' biçimi TDK yazımına uygun değildir. Bu kelime tek bir fiil olarak kabul edildiği için iki parçaya ayrılmaz.
Seyretmek kelimesinin anlamı nedir?
Bir şeyin durumunu gözlemek, eğlenmek ya da öğrenmek için izlemek anlamına gelir. Taşıtın yol alması ya da hastalığın sürmesi gibi anlamları da vardır.
Seyretmek kelimesi Arapçadan mı gelir?
Kelime, Arapça seyr sözcüğü ile Türkçe etmek fiilinin birleşmesinden oluşmuştur. Bu nedenle köken açısından iki dilin ortak ürünüdür.
Bunlar da sık karıştırılıyor
Metninizde başka yanlış var mı?
Yazınızı yapıştırın, bilinen yanlış yazımları işaretleyelim.
Metin denetleyiciyi aç →