İkiyüzlü nasıl yazılır?

İkiyüzlü neden böyle yazılır?

Türkçede sayı, isim ve -lı/-li/-lu/-lü ekinden oluşan sıfatlar genellikle bitişik yazılır. ikiyüzlü sözcüğü de bu yapıdadır: iki (sayı) + yüz (isim) + -lü (sahiplik eki). Kelimenin anlamı “iki yüzü olan” gibi düşünülse de sözcük bir bütün olarak tek parça hâlinde kullanılır ve sözlükte bu biçimiyle yer alır.

Aynı mantıkla yazılan başka örnekler de vardır: “ikilik” değil de “ikilik”, “üçgen” gibi birleşik yapılar, ya da “tekboynuzlu”, “dörtnala” gibi sayı içeren türetilmiş sözcükler bitişik biçimde kullanılır. Bu kalıp, sayının hemen ardından bir isim ve sahiplik eki gelen sözcüklerde tekrar eder.

Burada ayrıca ekin yazımı da önemlidir: -lü eki ünlü uyumuna göre -li, -lı, -lu ya da -lü biçimini alır. yüz kelimesi ‘ü’ ile bittiği için ek ‘lü’ olur.

İkiyüzlü nasıl akılda tutulur?

Sözcüğü “iki” ile “yüzlü”nün yan yana tek bir kalıp gibi okuyun: iki yüzü olan kişi, tek bir sıfat olarak bitişik yazılır. Bu kalıp, “tekyüzlü” gibi bir karşıtı düşünülmese de iki sayısının ve yüzün birlikte tek bir sıfat oluşturduğunu hatırlatır.

İkiyüzlü ile karıştırılanlar

iki yüz ile ikiyüzlü arasında anlam farkı büyüktür. “İki yüz” sayı olarak iki yüz adet ya da iki yüzlük bir değer anlamına gelir: “Cüzdanda iki yüz lira vardı.” ikiyüzlü ise sıfat olup kişinin samimiyetsiz, özü sözü bir olmayan halini anlatır: “İkiyüzlü davranışlarından sıkıldım.”

Bir de yüz kelimesinin “yüzlü” biçimiyle karışabilir. “Yüzlü” tek başına “yüzü olan” ya da “yüz tane içeren” anlamına gelir; “ikiyüzlü” ise yalnızca olumsuz anlamda, iki yüzlü tutum için kullanılır.

İkiyüzlü ile örnek cümleler

• Toplantıda herkese iyi konuşup arkasından kötü şeyler söyleyen ikiyüzlü bir yönetici vardı.
• Müşteriye verdiği sözü tutmayıp ekibe farklı şeyler anlatması, ikiyüzlülüğünün açık bir örneğiydi.
• Haberde, siyasi açıklamalarındaki çelişkiler nedeniyle bazı ikiyüzlüler eleştirildi.
• Öğretmen, ödevde kopya çekip sonra dürüstlük üzerine konuşmanın ikiyüzlülük olduğunu anlattı.
• Romanın kötü karakteri, herkesin önünde dostça gülümseyip gece ihanet eden ikiyüzlü bir adamdı.