Hissetmek mi his etmek mi?

Hissetmek neden böyle yazılır?

Hissetmek, Arapça ḥiss kökünden gelen 'his' ismi ile Türkçe 'etmek' fiilinin birleşmesiyle oluşmuş bir fiildir. TDK sözlüğünde bu birleşik fiil bitişik olarak kaydedilmiştir, bu yüzden 'his etmek' biçimi yazım hatasıdır.

Türkçede isim ile 'etmek' fiilinin birleşiminde bitişik ya da ayrı yazım her kelimede aynı değildir. 'Affetmek' bitişik, 'kabul etmek' ve 'dikkat etmek' ise ayrı yazılır. Bu nedenle her birleşik fiil için sözlükteki kayıt esas alınmalıdır; hissetmek için kayıt bitişik yazımı gösterir.

Kelimedeki çift 's' de ayrıca dikkat gerektirir. Arapça ḥiss kökündeki çift ünsüz Türkçede 'his' ve 'hissetmek' biçiminde korunur, bu yüzden 'hiss etmek' ya da 'his etmek' gibi yazımlar hem bitişiklik hem de harf açısından hatalıdır.

Hissetmek nasıl akılda tutulur?

Hissetmek kelimesinde 'ss' çiftinin nedeni Arapça ḥiss kökündeki çift sessiz harftir; 'his' ile 'hissetmek' arasındaki tek fark bu iki s'dir. Fiili bir bütün olarak düşün: 'his' tek başına duygudur, 'hissetmek' ise o duyguyu yaşamak demektir ve tek bir sözcük olarak yazılır.

“his etmek” yanlışı neden yapılıyor?

'His etmek' yanlışı, 'his' kelimesinin tek başına duygu anlamında sık kullanılmasından ve 'etmek' fiilinin ayrı bir sözcük gibi algılanmasından kaynaklanır. Konuşmada 'bir his etmek' gibi bir kalıp duyulunca ikisi ayrı yazılmış gibi zihne yerleşir.

İkinci yaygın hata, Arapça kökteki çift 's' sesinin unutulmasıdır. 'Hisetmek' biçimi hem bitişik hem tek 's' ile yazılarak sesin kaybolduğunu gösterir. Üçüncü olarak 'hiss etmek' yazımı, çift harfi koruyup bitişikliği göz ardı eder.

Hissetmek ile karıştırılanlar

Eş kökenli 'his' ismi, tek başına duygu ya da sezgi anlamına gelir: 'Bu konuda içimde kötü bir his var.' Bu kullanımda 'his' ayrı bir isimdir ve fiille birleşmez. Yazım hatası yapanlar bu ismi hissetmek fiilinin ayrı yazılmış hâli sanabilir.

Anlam olarak 'hissetmek' ile 'sezmek' karışabilir. 'Hissetmek' bir duyguyu yaşamak ya da bir şeyi fark etmek için kullanılırken, 'sezmek' çoğunlukla dolaylı ipuçlarından bir şeyi anlamak anlamına gelir: 'Odaya girdiğimde bir gerginlik hissettim' ile 'Konuşmadan bir gerginlik sezdim' cümlelerinin tonu farklıdır.

Hissetmek ile örnek cümleler

• Bu haberi duyunca derin bir üzüntü hissetmek kaçınılmazdı.
• Yeni iş ortamında kendimi güvende hissetmek benim için en öncelikli konu.
• Sınav sonuçları açıklandığında öğrenciler başarı hissetmek isterken kaygıyla bekledi.
• Uzmanlar, sarsıntıyı hissetmek isteyen vatandaşların güvenli alanlarda kalmasını önerdi.
• Eski bahçede rüzgârın saçlarında dolaştığını hissetmek, şairi yıllar öncesine götürüyordu.