Gitgide mi git gide mi?

Gitgide neden böyle yazılır?

Gitgide, gitmek fiilinin ek almamış kök biçimi 'git' ile 'gide' sözcüğünün birleşmesinden oluşan bir zarftır. Türkçede fiil kökünün yinelenmesiyle kurulan ve anlamı pekiştiren bu yapı, 'gide gide' ya da 'yavaş yavaş' gibi örneklerde olduğu gibi bir sözcük olarak düşünülür. TDK bu tür kurulumları bitişik yazar, çünkü iki parça birlikte tek bir anlam birimi oluşturur ve ayrı okunduğunda anlam bütünlüğü bozulur.

Bu kuralın mantığı, birleşik zarf ve pekiştirme yapılarında parçaların birbirinden bağımsız bir anlam taşımamasıdır. Benzer biçimde 'yavaş yavaş' ayrı yazılırken, 'gitgide' tek bir zarf olarak bitişik kabul edilir. Yazım kılavuzu bu ayrımı sözcüğün kendi yapısına ve kullanımına göre belirler; yani sözcüğün ne anlama geldiği, yazımını belirleyen temel ölçüttür.

Kısacası gitgide sözcüğünü yazarken iki parçayı birleştirmek yeterlidir. Ayrı yazım, sözcüğün tek bir zarf olduğunu gizler ve anlam ile yazılış arasındaki ilişkiyi bozar.

Gitgide nasıl akılda tutulur?

Zarfın anlamı 'giderek' olduğu için, iki parçayı bir nefeste söylemek ve bitişik yazmak akılda kalmasını kolaylaştırır. 'Git' ile 'gide' arasında boşluk bırakmamak, sözcüğün tek bir birim olduğunu hatırlatır.

“git gide” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım olan 'git gide' biçimi, sözcüğün iki kelimeden oluşuyormuş gibi algılanmasından kaynaklanır. Konuşurken 'git' ve 'gide' arasında belirgin bir duraklama yapılmadığı için bu ses bütünlüğü yazıya da yansıtılmaz. Yazarlar, 'git' fiilini tanıdıkları için kelimeyi iki ayrı sözcük gibi ayırabilirler.

Bir diğer neden, sözcüğün biçimsel olarak fiil çekimine benzemesidir. 'Git' ve 'gide' yan yana gelince, kullanıcılar bunları bağımsız iki sözcük gibi görür ve arada boşluk bırakır. Oysa burada 'gide' ayrı bir fiil çekimi değildir ve tek başına anlam taşımaz.

Son olarak, zarfın anlamının 'giderek' ya da 'her geçen gün' ile örtüşmesi, yazıcıların kelimeyi bir ifade gibi görüp ayırmasına yol açabilir. Ancak doğru yazım, sözcüğün bir bütün olarak yazılmasını gerektirir.

Gitgide ile karıştırılanlar

Gitgide ile karıştırılan en yaygın biçim 'git gide' yazılışıdır; bu iki yazılış aynı zarfı gösterir ama yalnızca bitişik olan doğrudur. Anlamları aynı olduğu için yazarlar hangisinin doğru olduğunu ayırt etmekte zorlanabilir.

Bir diğer karışıklık, eş anlamlı 'gittikçe' ve 'giderek' sözcükleriyle yapılır. 'Gittikçe' de bitişik yazılan bir zarftır ve 'gitgide' ile aynı anlamı taşır; 'giderek' ise ayrı bir sözcük olarak kullanılan benzer bir zarftır. Yazarken bu üç sözcüğü birbirine benzetip yanlış yazım yapmak mümkündür.

Gitgide ile örnek cümleler

• Hava gitgide ısındı, öğleden sonra bahçeye çıkabildik.
• Proje ekibinin iş yükü gitgide arttığı için yeni bir personel alındı.
• Haberde, saldırıların gitgide yaygınlaştığı belirtiliyor.
• Öğrencilerin matematik konusundaki başarısı gitgide yükseldi.
• Gözleri gitgide ağırlaşan yaşlı adam, sessizce koltuğuna uzandı.