Dedikodu mu dedi kodu mu?
Doğru yazım dedikodu’dur; kelime bitişik yazılır, "dedi kodu" biçimi yanlıştır. TDK’ya göre anlamı başkalarını çekiştirmek ve kınamak üzere yapılan konuşmadır.
Dedikodu ne demek?
- isim Başkalarını çekiştirmek ve kınamak üzere yapılan konuşma.
Gazeteler birazcık kendilerini tutmasalar bütün sayfalar dedikodu yazılarıyla dolar.
Kaynak: TDK Güncel Türkçe Sözlük · Son güncelleme:
- Doğru yazım
- dedikodu
- Yanlış yazım
- dedi kodu, dedi-kodu, dedekodu
- Yazılış
- Bitişik / tek kelime
- Sözcük türü
- isim
- Köken
- —
- Söylenişi
- dedikodu
Dedikodu neden böyle yazılır?
Türkçede tek bir kavramı karşılayan ve Türk Dil Kurumu sözlüğünde tek madde olarak yer alan birleşik sözcükler bitişik yazılır. Dedikodu da bu gruptadır: "dedi" ve "kodu" ayrı ayrı yazıldığında okuyucu iki bağımsız sözcük görür, oysa sözcük başkalarını çekiştirme eylemini adlandıran tek bir isimdir. Aynı yazım mantığıyla günaydın, çamaşırhane ve başbakan gibi sözcükler de bitişik yazılır.
Bu kelimede yazım yalnızca ayrı ya da bitişik olmakla sınırlı değildir; tire ile yazmak da doğru değildir. "Dedi-kodu" biçimi de TDK yazımına uymaz. Sözcük çekimlenirken de bitişik yapısını korur: dedikoduyu, dedikodular, dedikodusu, dedikodudan gibi biçimler kökün bütünlüğünü taşır.
Sözcüğün kökeni TDK kaynaklarında belirtilmediği için yazımını etimolojik bir açıklamaya dayandırmak doğru olmaz. Yazım kararı, sözlükteki tek madde olarak kabul edilen biçime göre verilir.
Dedikodu nasıl akılda tutulur?
Dedikodu kelimesini tek parça, sanki tek bir dedikodu nesnesiymiş gibi düşün; "dedi" ve "kodu" sözcükleri bu kelimede birleşip tek anlam taşır. Anlamını hatırlarken "çekiştirme ve konuşma" birlikteliğini aklında tutmak, bitişik yazılışı pekiştirir.
“dedi kodu” yanlışı neden yapılıyor?
En sık yapılan hata, iki heceli görünümü nedeniyle sözcüğü "dedi kodu" diye iki parçaya ayırmaktır. Konuşma dilinde "dedi" ile "kodu" arasında belirgin bir duraklama olmadığı için yazıya da bölünmüş hâliyle geçebilir. Ayrıca "kod" sözcüğünün günlük dilde yaygın olması, "kodu" kısmını bağımsız bir sözcük gibi algılatır.
Bir diğer yanlış, tire kullanmaktır. Bazı yazarlar uzun birleşik sözcükleri okunaklı kılmak için tireyle ayırmayı tercih eder, ancak bu yöntem dedikodu için geçerli değildir. Üçüncü olarak, "dedekodu" gibi ünlü değiştirilmiş biçimler de görülür; bu da sözcüğün kendi yazım biçimini bilmemekten kaynaklanır.
Dedikodu ile karıştırılanlar
Dedikodu ile "dedi" fiilinin geçmiş zaman biçimi ayrı bir sözcüktür. "Dedi" demek fiilinin 3. tekil geçmiş zaman hâlidir ve tek başına bir konuşmanın aktarıldığını belirtir; örneğin "Ali bunu dedi." cümlesinde yalnızca söyleme eylemi vardır. Dedikodu ise başkalarını çekiştiren, kınayan konuşmanın adıdır ve bu anlam olmadan kullanılamaz.
Benzer biçimde "kod" sözcüğü, bilgisayar ya da gizli iletişim bağlamında kullanılan ayrı bir isimdir. Dedikodu sözcüğündeki "kodu" bu anlamla ilgisiz olarak yalnızca yazım görünümünü paylaşır; dolayısıyla iki sözcüğü aynı kökten türetilmiş saymak yanlış olur.
Dedikodu ile örnek cümleler
- Komşuların birbirleri hakkındaki dedikodusu kısa sürede mahalleye yayıldı.
- Toplantıda ekip arkadaşlarımız hakkında dedikodu yapmak yerine projeyi konuşalım.
- Gazete, ünlü bir oyuncunun özel hayatına dair dedikoduları haber konusu yaptı.
- Öğretmen, sınıftaki dedikodudan uzak durmamız gerektiğini öğrencilerine hatırlattı.
- Romanın kahramanı, köy meydanında yayılan dedikodulardan bıkıp şehre taşınmaya karar verir.
Dedikodu hakkında sık sorulanlar
Dedikodu mu dedi kodu mu?
Doğru yazım “dedikodu” biçimindedir. “dedi kodu”, “dedi-kodu”, “dedekodu” yazımı yanlıştır; Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te kelime “dedikodu” olarak yer alır.
Dedikodu nasıl yazılır?
Dedikodu kelimesi “dedikodu” şeklinde yazılır. İlgili kural: Bitişik ve Ayrı Yazılan Kelimeler.
Dedikodu ne demek?
Dedikodu: Başkalarını çekiştirmek ve kınamak üzere yapılan konuşma.
Dedikodu kelimesinin çoğulu nasıl yazılır?
Çoğul hâli dedikodular biçiminde, bitişik ve ikinci ünlüsü düşmeden yazılır. Örneğin "Bu dedikodular asılsızdır." cümlesinde kullanılır.
Dedikodu kelimesi büyük harfle başlayabilir mi?
Cümle başında kullanıldığında ilk harfi büyük yazılır: "Dedikodu bütün köyü sardı." Cümlenin ortasında ya da başka bir bağlamda ise küçük harfle yazılır.
Dedikodu ile aynı anlama gelen başka bir sözcük var mı?
Çekiştirme ve kınama anlamını taşıyan konuşma için "gıybet" ve "laf taşıma" gibi ifadeler kullanılabilir. Bu sözcüklerin her biri kendi anlam sınırlarına sahiptir; eş anlamlılığı tam değildir.
Dedikodu sözcüğünün kökeni nedir?
Türk Dil Kurumu bu sözcüğün kökenini belirtmemektedir. Bu nedenle kökeni hakkında kesin bir bilgi vermek mümkün değildir.
Bunlar da sık karıştırılıyor
Metninizde başka yanlış var mı?
Yazınızı yapıştırın, bilinen yanlış yazımları işaretleyelim.
Metin denetleyiciyi aç →