Bugün mü bu gün mü?

Bugün neden böyle yazılır?

Türkçede iki ayrı sözcüğün yan yana gelip tek bir kavramı karşılaması durumunda, bu sözcükler kaynaşmışsa bitişik yazılır. “Bugün” de bu duruma uyar: “bu” işaret sözcüğü ile “gün” sözcüğü birleşerek “içinde bulunulan gün” anlamını veren tek bir kelime oluşturur. Bu yüzden sözlükte ve yazımda tek parça olarak yer alır.

Bitişik yazılan kaynaşmış sözcüklere başka örnekler de vardır: “günaydın” (gün + aydın), “akşamüstü” (akşam + üstü) ve “ayrıca” (ayrı + ca) bu kuralın bilinen örnekleridir. Bu kelimelerin ortak yanı, birleşmenin anlamı değiştirmiş olması ve tek bir sözcük gibi algılanmasıdır. Kaynaşmanın belirtisi olarak, sözcüklerin arasına bir durak konmaz ve tek vurgu taşırlar.

“Bugün”den türeyen biçimler de bitişik yazılır: “bugünkü”, “bugünlerde”, “bugünden” ve “bugüne” gibi. Bu türevler, kökün bitişik yazıldığını gösterir. Bu nedenle “bu günkü” ya da “bu günlerde” gibi ayrı yazımlar, kelimenin yazım kuralına aykırıdır.

Bugün nasıl akılda tutulur?

“Bugün”ü söylerken “bu” ile “gün” arasında durak yapmazsınız; iki hece tek akışta birleşir. Aynı şekilde “dün” ve “yarın” ile birlikte düşünürseniz, “bugün” de tek kelime olarak akılda kalır.

“bu gün” yanlışı neden yapılıyor?

“Bu gün” yanlışının en büyük nedeni, “bu” sözcüğünün işaret sıfatı olarak sık kullanılmasıdır. Konuşmada “bu gün” ifadesi “bu” ile “gün” arasında bir duraklamayla söylenebildiği için, yazarken de ayrı yazılması yaygın bir alışkanlığa dönüşür. Oysa “bugün” zarf ya da isim olarak tek bir kavramı karşılar ve bu anlamı taşıyan kelime bitişik yazılır.

Bir diğer neden, yazılı metinlerde “bu” ile başlayan birçok ifadenin ayrı yazılmasıdır. “Bu hafta”, “bu sabah” ve “bu akşam” gibi ifadeler ayrı yazıldığı için kullanıcı “bu gün”ü de aynı kalıba oturtur. Ancak “bugün” bu kalıpların dışında, kaynaşmış bir sözcük olarak düşünülmelidir.

Üçüncü neden ise “bugün” sözcüğünün iki hecesinin birbirinden ayrı algılanmasıdır. Yazılı dilde kelimeyi parçalara bölmek, yanlış yazıma yol açabilir. Kelimenin tek parça olduğunu hatırlamak, bu hatayı önler.

Bugün ile karıştırılanlar

“Bu gün” biçimi, “bu” işaret sözcüğü ile “gün” isminin yan yana gelmesiyle oluşan bir ifade olarak da düşünülebilir; ancak “bugün” anlamını taşıyan kelime, bu iki sözcüğün kaynaşmış hâli olarak bitişik yazılır. Dolayısıyla “bu gün” yazımı, TDK’nın verdiği “bugün” maddesine uygun değildir.

Benzer zaman zarfları olan “dün” ve “yarın” ile karıştırılmamalıdır. “Dün” ve “yarın” tek hecelik ya da tek sözcüklüdür ve “bugün”den farklı olarak bir birleşik yapı göstermez. Yine de üçü de zaman bildiren kelimeler olarak aynı cümle içinde sık kullanılır; “Dün yağmur yağdı, bugün hava açık.” gibi.

Bugün ile örnek cümleler

• Bugünkü toplantı saat on ikide başlayacak, lütfen zamanında gelin.
• Bugünlerde hava biraz serin, sabahları dışarı çıkarken kalın bir şey giyin.
• Raporu bugün teslim etmem gerekiyor, bu yüzden kahvaltıdan sonra çalışmaya başlayacağım.
• Bugün açıklanan verilere göre şehirdeki trafik yoğunluğu geçen haftaya göre azaldı.
• Bugünden yarına neler olacağını kimse bilemez, ama bugüne kadar öğrendiklerimiz bize yol gösterecek.