Bilgisayar mı bilgi sayar mı?

Bilgisayar neden böyle yazılır?

Türkçede iki sözcüğün birleşip tek bir kavramı karşılaması durumunda birleşik kelime oluşur ve bu tür kelimeler bitişik yazılır. Bilgisayar da bilgi ve sayar sözcüklerinin yan yana gelmesiyle kurulmuş bir birleşik isimdir. Burada birleşim, iki sözcüğün anlamlarının toplamından farklı, belirli bir aygıtı karşılayan yeni bir kavram ortaya çıkarır. Bu yüzden iki parça ayrı yazıldığında hem yazım hatası olur hem de anlam kaybolur.

Türkçede birleşik kelimelerin bitişik yazıldığı pek çok örnek vardır: başparmak, yemekhane, kahvehane ve hanımeli bunlardan bazılarıdır. Bu kelimelerin her birinde ilk sözcük ikinci sözcüğü niteler ya da onunla birlikte tek bir kavram oluşturur. Bilgisayarda da 'bilgi' ile 'sayar' birlikte, bilgiyi işleyen ve sayan bir aygıtı anlatır.

Bitişik yazım, yazı dilinde kelimenin ekle çekimlenmesini de kolaylaştırır. Bilgisayar sözcüğü tek bir birim olarak düşünüldüğünde, 'bilgisayarlar', 'bilgisayarım' ve 'bilgisayarda' gibi biçimler de doğal olarak bitişik kalır.

Bilgisayar nasıl akılda tutulur?

Bilgisayar sözcüğünde 'bilgi' ile 'sayar' yan yana gelir ve tek bir aygıt adı oluşturur. Bu nedenle sözcüğü bir bütün olarak, ara vermeden yazmak yeterlidir.

“bilgi sayar” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım olan bilgi sayar biçimi, sözcüğün kökenindeki iki parçanın ayrı kelimeler gibi algılanmasından kaynaklanır. Konuşurken iki kelime arasında belirgin bir duraklama olmadığı için yazıya da ayrı geçirilmesi kolayca olur. Özellikle bilgi kelimesinin çok sık kullanılması, yanına gelen her kelimeyle ayrı yazma alışkanlığını güçlendirir.

Bir başka neden, sözcüğün anlamının kolayca çözülebilmesidir. Bilgi sayar ifadesi tek tek okunduğunda bir anlam çıkarılabildiği için, yazan kişi bu iki kelimenin ayrı bir yapı olduğunu düşünebilir. Oysa bilgisayar, iki kelimenin toplamından çok daha özel bir aygıtı karşılayan birleşik bir isimdir.

Yabancı dillerdeki aygıt adlarının yaygın kullanımı da karışıklığa yol açabilir. Bilgisayarın dilimizde karşılığı tek bir bitişik sözcükle verilmişken, zihinde farklı bir kalıp kurularak ayrı yazım tercih edilebilir.

Bilgisayar ile karıştırılanlar

Bilgi sayar yazımı, yazım hatası dışında gerçek bir Türkçe ifade olarak da düşünülebilir; bu durumda 'bilgi' isim, 'sayar' ise saymak fiilinin geniş zaman üçüncü tekil biçimi olarak ayrı ayrı çözümlenir. Ancak bu iki sözcüğün yan yana gelmesi, bilgisayar kavramının karşılığı değildir ve cümlede kullanıldığında anlamı bambaşka olur.

Benzer bir karışıklık, bilgisayar yerine kullanılan ve aynı anlam alanında yer alan hesap makinesi gibi başka aygıt adlarında da görülebilir. Hesap makinesi üç sözcüğün ayrı yazıldığı bir ad olduğu için bilgisayarın yazım kuralıyla karıştırılmamalıdır.

Bilgisayar ile örnek cümleler

• Yeni aldığım dizüstü bilgisayar hem hafif hem de hızlı.
• Raporu bilgisayarda hazırlayıp çarşamba gününe kadar bana gönderir misin?
• Okulumuzdaki bilgisayarlar yenilendi ve öğrenciler artık derslerde daha sık kullanabiliyor.
• Dün gece bilgisayarım açılmadığı için ödevimi yetiştiremedim.
• Eski bilgisayarından kalan dosyaları yeni makineye aktarırken bütün fotoğrafları kaybetmişti.