Tasavvur mu tasavur mu?

Tasavvur neden böyle yazılır?

Tasavvur, Arapça kökenli bir sözcüktür ve Türkçeye Osmanlı döneminde geçmiştir. Arapçada bu kökte “v” sesinin üzerinde şedde (ikileme işareti) bulunur; yani ses uzun ve çift okunur. Türkçe yazımda bu ikileme korunduğu için sözcük “tasavvur” biçiminde iki “v” ile yazılır. Benzer biçimde “sevvar”, “tevekkül” gibi Arapça kökenli sözcüklerde de şeddeli harf çift yazılır, ancak bu her sözcükte aynı değildir; her birinin yazımı ayrıca bilinmelidir.

Bu tür sözcüklerde yazım, kaynak dildeki ses yapısını izlediği için ezber gerektirir. Türkçede “tasavvur” sözcüğü “tasarruf”, “tasvir” gibi benzer görünüşlü sözcüklerle karıştırılabilir, fakat her birinin kökü ve anlamı farklıdır. Tasavvur sözcüğünün iki “v”li yazılışı, Arapça “tasavvur” kökünden gelen anlam bağıyla da tutarlıdır: bu kökten türeyen sözcükler, zihinde bir şeyi kurma ve hayal etme anlamını taşır.

Sözcüğe ekler getirildiğinde ikili “v” korunur: tasavvurum, tasavvurlar, tasavvurdan gibi. Çekim eklerinin ünlü uyumuna uyması yazımı etkilemez; ancak kök harfleri değişmez. Bu nedenle sözcüğün köküne bakıldığında yazımın değişmediği görülür.

Tasavvur nasıl akılda tutulur?

Sözcüğün köküne bakın: Arapça taṣavvur’daki v harfi şeddelidir, yani Türkçede de iki v yazılır. Hayal ve canlandırma anlamıyla ilgili bir sözcük olduğunu düşünürseniz çift v’yi akılda tutmak kolaylaşır.

“tasavur” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım “tasavur” biçimi, çoğunlukla sözcüğün söylenişindeki “v” sesinin tek duyulmasından kaynaklanır. Konuşma dilinde ikileme her zaman belirgin olmadığı için yazan kişi tek “v” kullanabilir. Bu, Arapçadaki şeddeli okunuşun Türkçe yazıma tam aktarılmadığı bir durumdur.

Bir diğer neden, kelimenin kökündeki Arapça “taṣavvur” biçimini bilmemektir. Kaynak sözcük görülmediğinde, Türkçe konuşurların sezgisi tek “v”yi yeterli görebilir. Özellikle yazılı metinde “tasavur” biçimi, ünlü ve ünsüz dizilimi açısından daha kısa ve “doğal” görünebildiği için tercih edilir.

Yaygın yanlışlardan biri de “tasvur” biçimidir. Bu yazım, “v” ünsüzünün bir kez bile yazılmasını gerektiren yapıyı tamamen bozar ve sözcüğün köken bağını kaybettirir.

Tasavvur ile karıştırılanlar

En sık karıştırılan sözcük “tasvir”dir. “Tasvir” betimleme, resim ya da bir şeyi anlatma anlamına gelir; örneğin “bir manzaranın tasviri” ifadesinde kullanılır. “Tasavvur” ise zihinde bir şeyi canlandırmak ya da düşünce ve niyet anlamına gelir; “bu projenin tasavvuru” ifadesinde olduğu gibi. İki sözcük benzer görünse de anlamları ve kökenleri ayrıdır.

Bir diğer karışıklık, “tasarruf” sözcüğüyle yapılabilir. “Tasarruf” harcamayı azaltma, ya da mülk üzerinde hak kullanma anlamlarına gelir ve farklı bir kökten türemiştir. Bu nedenle üç sözcüğü birbirinden ayırmak için anlamlarına bakmak yeterlidir.

Tasavvur ile örnek cümleler

• Yeni kütüphanenin nasıl görüneceğine dair tasavvurunu öğrencilere anlattı.
• Bu proje hakkındaki tasavvurlarımız henüz netleşmedi, toplantıda yeniden değerlendireceğiz.
• Haberde, belediyenin şehir merkezi için hazırladığı tasavvurdan söz edildi.
• Derste hocamız, Divan şiirindeki aşk tasavvurunun nasıl kurulduğunu örneklerle açıkladı.
• Romanın kahramanı, geçmişteki kayıp evin tasavvurunu zihninde yeniden canlandırmaya çalışıyordu.