Müteahhit mi müteahit mi?

Müteahhit neden böyle yazılır?

Müteahhit kelimesi Arapça muteʿahhid biçiminden gelir. Türkçeye geçerken sözcük sonundaki yumuşak d sesi, Türkçenin sözcük sonunda sert ünsüz duyulmaya yatkın yapısı nedeniyle t olarak duyulmuş ve yazımda da t ile gösterilmiştir. TDK yazımında Arapça kökenli bazı sözcüklerin sonundaki ünsüz, Türkçe söyleyişe göre yazılır.

Kelimenin kökündeki ʿ-h-d üçlüsü söz, söz verme ve sözleşme anlamıyla ilgilidir. Aynı kökten gelen ahit kelimesi Türkçede söz ve yemin anlamında kullanılır ve sonunda t harfi taşır. Taahhüt kelimesi de aynı kökten türemiştir; müteahhit ise bu üstlenmeyi yapan kişi olarak düşünülebilir.

Aynı kurala uyan bilinen örnekler arasında mescit (Arapça mescid) ve ahit (Arapça ʿahd) sayılabilir. Bu sözcüklerde de son ünsüz, Türkçede daha sert biçimiyle yazılmaktadır.

Müteahhit nasıl akılda tutulur?

Müteahhit’in kökü ahit kelimesindedir; ahit söz ve yemin demektir ve iki sözcükte de sonda t bulunur. İşi üstlenip söz veren kişi müteahhittir, bu yüzden h ve t harfleri birlikte yazılır.

“müteahit” yanlışı neden yapılıyor?

Müteahit yazımı, h harfinin düşmesinden kaynaklanır. Kelimenin konuşulurken hızlı söylendiğinde orta h sesi hafiflediği için yazıya da yansımadan kalabilir. Bu düşme özellikle uzun ve çok heceli sözcüklerde sık görülür.

Müteahhid yazımı ise Arapça aslına bakma eğiliminden doğar. Arapça yazılışta son harf dal olduğu için bazı kullanıcılar bu harfi Türkçede de korumaya çalışır. Oysa Türkçe söyleyişte bu ses sert t olarak duyulduğu için doğru yazım müteahhit biçimindedir.

Müteahhit ile karıştırılanlar

Müteahhit, taahhüt kelimesiyle sık karıştırılır. Taahhüt, bir kişinin üstlendiği yükümlülüğü ya da verdiği sözü anlatır; “Firma projeyi zamanında bitireceğini taahhüt etti” cümlesinde kelime bir eylemi ve sözü belirtir. Müteahhit ise o işi üstlenen kişi ya da firmanın kendisidir; “Projenin müteahhidi bu hafta sahaya geldi” cümlesinde kelime bir insanı ifade eder.

İki kelime aynı kökten türediği için birbirine yakın görünür, ancak biri soyut bir durum, diğeri somut bir kişidir. Türev olarak müteahhitlik, bu mesleğin ya da yapılan işin adını verir ve doğru yazımı da müteahhitlik biçimindedir.

Müteahhit ile örnek cümleler

• Yeni apartmanın inşaatını yürüten müteahhit, teslim tarihini iki ay öne çekeceğini açıkladı.
• Annem, evimizin tadilatı için güvenilir bir müteahhit bulmak istiyor.
• Şirketimiz bu projede müteahhitlik hizmetlerini üstlenmek üzere ayrıntılı bir teklif hazırladı.
• Ders kitabında, eski şehirlerde yapı işlerini müteahhitlerin nasıl organize ettiği anlatılıyordu.
• Sabahın ilk ışıklarında, köyün kenarındaki harabe yeniden ayağa kalkarken müteahhitin yorgun ama kararlı bakışı herkesin dikkatini çekti.