Muhakkak mı muhakak mı?

Muhakkak neden böyle yazılır?

Muhakkak sözcüğü Arapça muḥaḳḳaḳ kökünden gelir ve bu kökteki ḳ sesi şeddeli, yani pekiştirilmiş bir ünsüz olarak söylenir. Türkçe yazımda bu pekiştirme, aynı ünsüz harfin iki kez yazılmasıyla karşılanır. Bu nedenle sözcüğün ortasındaki ve sonundaki k harfleri ayrı ayrı yazılır: mu-hak-kak.

Aynı kurala uyan, Arapçadan geçmiş ve ortasında ünsüz ikilemesi bulunan başka sözcükler de vardır. Örneğin hakkında kelimesinde kk harfleri iki kez yazılır ve bu, Arapça kökenli hakk sözcüğünün şeddeli biçimini korur. Hassas sözcüğünde de s harfi iki kez yazılır. Bu sözcükler, Arapçadan alınan kelimelerde pekiştirmenin harf çifti olarak korunduğunu gösterir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, sözcüğün kökenini bilmenin yazımı belirlemede yardımcı olmasıdır. Kökteki pekiştirme yazıldığı için muhakkak biçimi, bu kökün Türkçedeki doğru karşılığıdır ve tek k ile yazılan muhakak biçimi bu ayrıntıyı kaybettirir.

Muhakkak nasıl akılda tutulur?

Muhakkak sözcüğünü kesinlikle ilgili kelimeyle, yani hakkı, doğruyu bilmekle bağdaştırın: hak kelimesi iki k taşır, muhakkak da kökündeki bu pekiştirmeyi korur. Sözcüğün sonunda da kak ekinin tekrarlandığını düşünebilirsiniz, yani iki k harfi kelimenin iki yerinde yer alır.

“muhakak” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım, sözcüğün günlük konuşmadaki söyleyişinden kaynaklanır. Konuşurken kk ikilemesi çoğu zaman tek bir k gibi duyulur ve yazıya da tek harf olarak aktarılır. Oysa Türkçe söyleyişte bu ses pekiştirilerek okunur, bu yüzden yazılı biçimde iki harf gerekir.

Bir diğer etken, sözcüğün yabancı kökenli olduğunun fark edilmemesidir. Türkçede pek çok kelime tek ünsüzle yazıldığı için, Arapça kökenli bir sözcükteki çift ünsüzün unutulması kolaydır. Bu alışkanlık, yazılı metinlerde muhakak biçiminin ortaya çıkmasına yol açar.

Son olarak, sözcüğün anlamının kesinlik bildirmesi de yanlışın yerleşmesine katkıda bulunur. Çünkü anlamı kısa ve sade tutulduğunda kullanıcılar, yazımdaki ayrıntıyı önemsemeden hızlıca yazarlar.

Muhakkak ile karıştırılanlar

Anlamca en çok karıştırılan sözcük mutlaka ve mutlak kelimeleridir. Mutlaka, bir işin yapılmasının kesinlikle gerektiğini bildiren zarftır; örneğin Yarın mutlaka gel cümlesinde kullanılır. Muhakkak ise, bir şeyin doğruluğunun kesin olduğunu bildiren sıfattır; örneğin Bu bilginin muhakkak doğru olduğunu gördük biçiminde kullanılır.

Mutlak sözcüğü ise tek k ile yazılır ve sınırsız, koşulsuz anlamına gelir; örneğin mutlak doğru gibi. Bu üç sözcük aynı kavramın farklı yönlerini taşıdığı için birbirinin yerine yazılmaya açıktır, ancak yazımları ayrıdır ve her birinin kendi kökü vardır.

Muhakkak ile örnek cümleler

• Verdiği bilginin muhakkak doğru olduğunu iki farklı kaynaktan teyit ettik.
• Toplantı saatinin değiştiği muhakkak, ama yeni saati henüz bilmiyorum.
• Haber, olayın muhakkak gerçekleştiğini ve sonuçların ertesi gün açıklanacağını bildirdi.
• Öğretmen, bu konunun sınavda muhakkak çıkacağını söyleyerek öğrencileri uyardı.
• Bu hikâyede ana karakterin kaderinin muhakkak bir son ile bitmesi, okuyucuyu derin bir sessizliğe sürükledi.