Lezzet mi lezet mi?

Lezzet neden böyle yazılır?

Lezzet kelimesi Arapça kökenlidir ve Türkçeye bu kökenle girmiştir. Kökteki çift z harfi, Türkçe yazımda da korunarak lezzet biçiminde yazılır. Arapçadan alınan birçok kelime, aslındaki yazılışını ve ses yapısını Türkçede büyük ölçüde korur. Bu nedenle bu tür kelimelerde kökteki harflerin sayısı ve özellikle tekrarlanan harfler dikkatle izlenmelidir.

Benzer bir durumu, Arapça kökenli ve yazımında çift harf bulunan başka kelimelerde de görürüz. Türkçede bu çift harfler çoğu zaman sözcüğün anlamını ayırt etmeye yardımcı olur ve yazımda değiştirilmez. Yazımı Arapçadan geldiği için bilinen kelimelerde, yazılışı bir ünsüz eksiltilerek sadeleştirmek doğru değildir.

Yazım kuralını özetlersek: kelimenin kökeni Arapça ise ve kökünde çift harf varsa, Türkçe yazımda da bu çift harf korunur. Lezzet kelimesi de bu kurala uyar ve iki z harfiyle doğru biçiminde yazılır.

Lezzet nasıl akılda tutulur?

Lezzet kelimesinde tat alma ve zevk duyma anlamları bir arada düşünülebilir; bu anlam genişliği kelimenin iki z ile yazılmasını akılda tutmaya yardımcı olur. Kelimeyi “lezzetli” biçimiyle hatırlamak da yazımı pekiştirir, çünkü türevde de aynı iki z korunur.

“lezet” yanlışı neden yapılıyor?

Lezet biçiminde yazım, kelimenin söyleyişindeki ağırlığın tek bir z sesiyle sınırlı kalmasından kaynaklanır. Günlük konuşmada iki z sesi ayrı ayrı vurgulanmadığı için yazarken de bir z düşürülür ve kelime kısalmış gibi yazılır.

Bir diğer neden, kelimeyi tanıdık ve kısa bir sözcük gibi görmektir. Türkçede çift ünsüzlü yazılışı olan birçok sözcük olduğu için, lezzet de bu alışkanlıkla yanlış yazılabilir. Yazılı metinlerde hızlı yazarken sondaki ya da ortadaki harfleri atlamak da bu hatayı artırır.

Ayrıca okuyucu, kelimenin Arapça kökenini bilmediğinde çift z harfinin neden gerektiğini anlamakta zorlanabilir. Bu bilgi eksikliği, yazımın keyfi bir tercih gibi algılanmasına yol açar.

Lezzet ile karıştırılanlar

Lezzet kelimesiyle en sık karıştırılan biçim lezet’tir; ancak lezet, TDK’da doğru yazım olarak yer almaz ve yalnızca yanlış yazımdır. Dilde anlamı ayırt eden eş sesli bir kelime bu yazım için yoktur, dolayısıyla burada anlam karışıklığı değil yazım hatası söz konusudur.

Bu kelimenin türevlerinde de aynı kural geçerlidir. Lezzetli, lezzetsiz gibi sözcüklerde de çift z korunur. Türev yaparken kökteki çift harfi kaybetmemek gerekir.

Lezzet ile örnek cümleler

• Annemin yaptığı mercimek çorbasının lezzeti hâlâ aklımdadır.
• Yeni açılan pastane, sade ama çok güzel lezzetler sunuyor.
• Bu yılki bütçe raporunda harcama kalemlerinin lezzetli bir özeti yoktu, sadece rakamlar vardı.
• Öğretmen, şiirin dilindeki lezzeti öğrencilere anlatmak için örnekler verdi.
• Gün batımında sahilde içtiğimiz çayın lezzeti, yorgunluğumuzu unutturdu.