İtimat mı itimad mı?

İtimat neden böyle yazılır?

Türkçeye Arapçadan giren birçok sözcükte kök sonundaki sert ünsüzler Türkçenin ses yapısına uyarlanarak yazılır. Arapçadaki iʿtimād sözcüğü sonunda d taşır, ancak Türkçede sözcük sonunda gelen d sesi sertleşerek t'ye döner. Bu nedenle sözcük tek başına “itimat” olarak yazılır.

Aynı mantık birçok sözcükte görülür: “kitap” (kitab), “hesap” (hesab), “kanat” (kanad) ve “arkadaş” gibi örneklerde de sözcük sonu sert ünsüzle biter. Bu sözcüklerde ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde ünsüz yumuşayarak d'ye döner: “kitabı”, “hesabı”, “kanadı”. İtimat da aynı yolu izler; ekli biçimlerde “itimadı”, “itimada” gibi d görünür.

Bu durum, sözcüğün sözlük biçiminin t ile bittiğini gösterir. Ekli hâllerdeki d'yi görüp sözlük biçimini de d ile yazmak yaygın bir hatadır. Doğru yazımda kelime yalnız başına ya da ünsüzle başlayan bir ekle kullanıldığında t korunur.

İtimat nasıl akılda tutulur?

Sözlük biçimini ünlüyle başlayan bir ekle kullandığında ses yumuşar: “itimat” ile “itimadı” aynı sözcüğün iki biçimidir. Yazarken önce kelimeyi tek başına düşün; t ile biten bu biçim doğru sözlük yazımıdır.

“itimad” yanlışı neden yapılıyor?

“İtimad” biçimi, Arapça kökteki d sesinin Türkçede de aynen korunacağı düşüncesinden doğar. Kişi sözcüğün kökenine bakıp orijinal yazılışı esas alır ve d'yi kalıcı sanır.

Bir diğer neden, ekli biçimlerin etkisidir. “İtimadını kazanmak” gibi bir söz öbeğinde d sesi belirgin duyulduğu için, sözlük biçiminin de d ile yazılacağı varsayılır. Oysa d sesi ekten kaynaklanır; kelimenin kendisinde sözcük sonu sert t'dir.

İtimat ile karıştırılanlar

“İtimat” ile “itimat etmek” öbeğini karıştırmamak gerekir. Sözcük tek başına “itimat” olarak yazılır; fiil anlamı için “itimat etmek” biçiminde iki ayrı sözcük kullanılır ve “itimat” kısmı yine t ile yazılır. Örneğin “ona itimat ediyorum” cümlesinde kelime bitişik değil, ayrı yazılır.

Ayrıca “itimatsızlık” gibi türetilmiş sözcüklerde de t korunur. Ek geldiğinde kök t'si d'ye dönerse ekli biçim “itimadsızlık” olurdu; ancak doğru yazım “itimatsızlık”tır. Yani türetme yapılırken de sözlük biçimindeki t esas alınır.

İtimat ile örnek cümleler

• Yıllar süren dürüst çalışması, müşterilerin ona olan itimatını kazanmasını sağladı.
• Projenin teslim tarihini değiştirirken ekip arkadaşlarımıza tam bir itimat göstermemiz gerekiyor.
• Muhalefet liderinin açıklamaları, halkın hükümete duyduğu itimatsızlığı daha da artırdı.
• Sınav sonuçları açıklandığında öğrencilerin büyük bölümü öğretmenlerine olan itimatlarını yeniden hissetti.
• Kır çiçeklerinin arasında yürürken eski bir dostun sesine itimat ederek ona doğru yöneldi.