İnşallah mı inşaallah mı?

İnşallah neden böyle yazılır?

İnşallah, Arapça “in şâʾa llâh” (Allah dilerse) ifadesinden gelmiş, Türkçede ünlem olarak kullanılan bir sözcüktür. TDK’ya göre tek sözcük olarak yazılır; “inşa” ile “allah” arasına boşluk koymak ya da aralarına fazladan harf eklemek yanlıştır. Kökendeki uzun ā sesini Türkçe yazımda gösterme alışkanlığı, “inşaallah” biçiminin ortaya çıkmasına yol açar. Ancak bu sözcük için TDK şapka da kullanmaz, bu yüzden yazımda yalnızca ünlü harfler değil, sözcüğün bütün biçimi standart kabul edilir.

Yabancı kökenli sözcüklerde genel ilke, sözcüğün Türkçede yerleşmiş biçiminin esas alınmasıdır. Arapça kökenli dinî ünlemlerin çoğu da bu mantıkla yazılır: maşallah, elhamdülillah gibi sözcükler Türkçede tek parça olarak yerleşmiştir. Bu nedenle kaynağa birebir sadık kalmaya çalışmak yerine, sözcüğün Türkçedeki kayıtlı biçimini bilmek gerekir. Aynı mantık Arapçadan gelen başka ünlemler için de geçerli olabilir; her durumda TDK maddesine bakmak doğru yoldur.

Sözcüğün türü de yazımı etkiler. İnşallah bir ünlemdir ve bir dilek bildirir; cümle içinde çoğunlukla başta ya da sonda, virgülle ayrılarak kullanılır. Cümle başında ilk harfi büyük yazılır, ortada kullanıldığında küçük yazılır. Bu konum farkı yazım yanlışı sayılmaz, yalnızca harf büyüklüğünü belirler.

İnşallah nasıl akılda tutulur?

Sözcüğün içinde “Allah” vardır ve o da iki l ile yazılır; inşallah = inşa + Allah yapısını düşününce ikinci l kaybolmaz. Kelimenin sonundaki “-llah” kalıbı “Allah”ın yazımını hatırlatır, başa eklenen “inşa” ise tek bir a ile biter.

“inşaallah” yanlışı neden yapılıyor?

En sık yapılan hata “inşaallah” biçimidir. Bu yazım, Arapçadaki uzun ā sesini ve kelimenin ayrı ayrı okunuşunu sözcüğün içine yansıtma isteğinden doğar. Konuşmada “inşaallah” diye uzatarak söyleyenler, bunu yazıya da geçirir. Oysa Türkçe yazımda sözcük kalıplaşmış biçimiyle yazılır ve bu biçim “inşallah”tır.

İkinci yaygın hata “inşalah” biçimidir. Burada kelimenin iki l’li “allah” kısmı tek l’ye indirilmiştir. Bu, sesletimdeki kısa okunuşun yazıya aktarılmasından kaynaklanır; gündelik konuşmada l’lerin ayırt edilmemesi bu yanlışı kolaylaştırır. Her iki yanlış da kelimenin kökünü tam tanımamaktan çok, kulağa göre yazmanın sonucudur.

İnşallah ile karıştırılanlar

İnşallah ile en sık karıştırılan sözcük maşallah’tır. İkisi de Arapça kökenli dinî ünlemlerdir ve yazımları benzer olduğu için birbirine karıştırılabilir. Ancak anlamları farklıdır: inşallah bir dilek (Allah dilerse, umarım) bildirir, maşallah ise bir beğeni ya da hayranlık ifade eder, “Allah’ın verdiği, nazar değmesin” anlamına yakındır. Örneğin “Yarın sınavım var, inşallah iyi giderim.” cümlesinde dilek vardır; “Çocuğun çok büyümüş, maşallah!” cümlesinde ise hayranlık vardır.

Bir de “İnşallah” ile “inşa” sözcüğü arasında bir ilişki kurulabilir, çünkü ikisi aynı kökten gelen bir kelime öbeği içerir. “İnşa” ayrı bir sözcük olarak kullanılır ve bina yapmak, kurmak anlamına gelir. Bu iki sözcüğü ayrı tutmak, inşallah’ın yazımında yapılan hatayı azaltır.

İnşallah ile örnek cümleler

• Yarın sabah erken kalkıp işe yetişirim, inşallah trafik de açık olur.
• Teklifimizi inceleyip olumlu bir dönüş yapacağınızı umuyoruz; inşallah önümüzdeki hafta görüşürüz.
• Bakanlık, projenin inşallah bu yıl içinde tamamlanacağını açıkladı.
• Sınav için her gün iki saat çalışıyorum, inşallah emeğim karşılığını alır.
• Kapıyı bir kez daha çaldı; inşallah bu sefer biri açar diye düşündü.