Peş peşe mi peşpeşe mi?

Peş peşe neden böyle yazılır?

Peş peşe, "peş" sözcüğünün ikileme yoluyla kurulmuş bir zarftır. İkileme, aynı ya da benzer sözcüğün yan yana gelerek anlam güçlendirmesi yapmasıdır; bu yapıda iki sözcük TDK'de ayrı yazılır. Burada ikinci sözcük "peşe" biçimindedir ve birlikte "arkasına arkasına, art arda" gibi bir anlam oluşturur.

Ayrı yazılan ikilemelerin en bilinen örnekleri art arda, üst üste ve tek tek sözcükleridir. Bu sözcüklerin ortak özelliği, iki parçanın birlikte tek bir zarf oluşturmasına rağmen yazımda birbirinden ayrı tutulmasıdır. Peş peşe de aynı mantıkla değerlendirilir ve bitişik yazılmaz.

Bu kuralı kendi başına ezberlemek yerine, ikilemenin iki parçasının da birer sözcük olarak görülebildiğini hatırlamak yeterlidir. Bu nedenle "peşpeşe" biçimi, söyleyişte kaynaşmış görünse de yazım kılavuzuna göre kabul edilmez.

Peş peşe nasıl akılda tutulur?

Peş peşe'deki "peşe" ile "peş" arasında bir boşluk bırakarak iki sözcüğü ayrı düşünün; her iki parça da anlamın taşıyıcısıdır. Ayrıca "art arda" ile aynı kalıpta kurulduğunu hatırlarsanız ayrı yazmayı daha kolay akılda tutarsınız.

“peşpeşe” yanlışı neden yapılıyor?

Peş peşe ifadesi hızlı söylendiğinde iki sözcük birbirine kaynaşıyormuş gibi duyulur ve yazıya da bitişik olarak geçirilir. Konuşma dilindeki bu kaynaşma, yazım kuralının gözden kaçmasına yol açar.

Ayrıca birçok kullanıcı, benzer kalıpta bulunan ve bitişik yazılan birleşik sözcükleri örnek alarak aynı yazımı burada da uygular. Oysa peş peşe bir birleşik sözcük değil, ayrı yazılan bir ikilemedir; bu nedenle bitişik yazım yanlış olur.

Peş peşe ile karıştırılanlar

Peş peşe ifadesi, "peşe düşmek" ya da "peşinden gitmek" gibi deyimlerdeki "peş" sözcüğüyle aynı kökten gelir; ancak bu deyimlerde anlam "izlemek, takip etmek" yönündedir. Peş peşe ise zaman ve sıra bakımından art arda gelmeyi anlatır. Bu nedenle "Hırsız polisin peşine düştü." cümlesindeki yapı ile "Maçlar peş peşe oynandı." cümlesindeki yapı birbirinden farklıdır.

Bir de "art arda" ve "arka arkaya" ile eş anlamlı olduğu için karıştırılabilir. Bu sözcüklerin hepsi ayrı yazılır; anlam ve kullanım açısından bunlar birbirinin yerine geçebilir, ancak yazım biçimleri değişmez.

Peş peşe ile örnek cümleler

• Yağmur üç gündür peş peşe yağıyor, bu yüzden tarlaya çıkamadık.
• Yetkililer kriz boyunca peş peşe açıklama yaparak kamuoyunu bilgilendirdi.
• Öğrenciler sınavları peş peşe olduğu için haftayı çok yorucu geçirdi.
• Dağın eteğinden peş peşe gelen dalgalar kıyıya vurup köpüklere dönüşüyordu.
• Ekip, proje teslimlerini peş peşe tamamlayarak planın gerisinde kalmadı.