Öğleden sonra mı öğledensonra mı?

Öğleden sonra neden böyle yazılır?

“Öğleden sonra” bir zaman ifadesidir ve iki sözcükten oluşur: “öğle” ismi, ayrılma hâli eki “-den” almış, ardından “sonra” gelmiştir. TDK bu yapıyı ayrı yazar; “öğle” ile “den” bitişik kalır, ama “sonra” ayrı bir sözcük olarak durur. Bu, “öğleden önce” için de geçerlidir ve ikisi aynı mantıkla yazılır.

Türkçede birleşik ya da kalıplaşmış zaman ifadelerinin bir kısmı bitişik, bir kısmı ayrı yazılır. Bu kelimede belirleyici olan, “sonra” zarfının kendi başına bir sözcük olarak işlev görmesidir. Yazım sözlüğünde kalıplaşmış ifadeler tek tek kontrol edilmelidir; “öğle yemeği” de benzer biçimde ayrı yazılan bir örnektir.

Bu nedenle “öğleden sonra” kalıbını cümle içinde kullanırken iki ayrı sözcük olarak yazmak yeterlidir. Ekle çekimlenen biçimler de aynı kuralla düşünülür: öğleden sonra ayrı, ardından gelen sözcükler ise kendi yazım kurallarına göre ayrı ya da bitişik yazılır.

Öğleden sonra nasıl akılda tutulur?

Öğle vaktinden sonra, yani öğleden sonra; sözcük sayısına bak: öğle, sonra ve arada ayrılma eki var. Ayrı yazılan “öğleden sonra” ile tek parça gibi okunan “öğledensonra”yı ayırmak için “öğleden önce” ifadesini aynı kalıpta düşünmek yeterlidir.

“öğledensonra” yanlışı neden yapılıyor?

“Öğledensonra” biçimi, konuşmadaki hızlı akıştan kaynaklanır. Günlük konuşmada “öğleden sonra” hızlıca söylendiğinde “den” ile “sonra” arasındaki ayrım duyulur olarak zayıflar ve yazıya bu kaynaşmış hâl geçer.

Bir diğer neden, yazanın “-den” ekini önceki sözcüğe bağlı görmesi ve bütün ifadeyi tek kelime sanmasıdır. Oysa ek yalnızca “öğle” sözcüğüne gelir; “sonra” ise yeni bir sözcüktür. Benzer biçimde “akşamüstü” gibi bitişik yazılan kalıplar, kişiyi bu ifadeyi de bitişik yazmaya yönlendirebilir.

Öğleden sonra ile karıştırılanlar

“Öğleyin” bitişik yazılan ayrı bir sözcüktür ve “öğle vaktinde” anlamına gelir. Örneğin “Öğleyin yemek yedik” cümlesinde söz konusu olan belirli bir öğün zamanıdır; “Öğleden sonra yemek yedik” ise öğle vaktinden sonraki bir zamanı anlatır. İki ifade birbirinin yerine kullanılamaz.

Anlam olarak ters yönde duran “öğleden önce” ile karıştırmak da mümkündür. Biri öğleden sonrayı, diğeri öğleden önceyi gösterir; yazım biçimleri ise birbirine paraleldir ve ikisi de ayrı yazılır.

Öğleden sonra ile örnek cümleler

• Toplantımız öğleden sonra saat ikide başlayacak, lütfen belgeleri hazır edin.
• Öğleden sonra yağmur yağabileceği için şemsiyeni de al.
• Haber bültenine göre öğleden sonra kuvvetli rüzgâr etkili olacak.
• Sınav öğleden sonraki derslerden önce yapılacağı için hazırlığımızı sabaha bıraktık.
• Güneş tepedeyken sessizleşen sokak, öğleden sonra yeniden canlandı.