O kadar mı okadar mı?

O kadar neden böyle yazılır?

“O kadar” ifadesi, işaret zamiri olan “o” ile “kadar” sözcüğünün birleşmesinden oluşur. Türkçe yazımda bu tür kurulumlar ayrı yazılır çünkü her biri kendi başına bir anlam ve görev taşır: “o” bir işaret sözcüğüdür, “kadar” ise bir derecelik ya da ölçülük bildirir. TDK yazım kılavuzuna göre “kadar” sözcüğü, kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır; “bu kadar”, “şu kadar”, “ne kadar” ve “o kadar” da bu düzenin örnekleridir.

Bu ilke, sözcüklerin birleşik yazılması gereken durumlardan ayrılmalıdır. Bitişik yazılan birleşik kelimelerde (örneğin “yolculuk” ya da “başyapıt”) ortaya çıkan birleşik anlam, iki sözcüğün ayrı ayrı taşıdığı anlamdan farklılaşmıştır. “O kadar” ise hâlâ iki sözcüğün kendi anlamını koruyan bir kullanımdır ve bu yüzden ayrı yazılır. Aynı mantıkla “öyle kadar” gibi kurgular da değil, “o kadar” biçimi tercih edilir.

Ayrıca “o kadar” bir takım eklerle kullanıldığında da ayrı yazım korunur. Örneğin “o kadarı”, “o kadarını”, “o kadarcık” gibi biçimlerde “o” ile “kadar” bölünmez; ekler yalnızca “kadar” sözcüğünün sonuna gelir. Bu durum, kelimenin bir yapı olarak kurulduğunu ve ayrı bir sözcük grubu oluşturduğunu gösterir.

O kadar nasıl akılda tutulur?

“O kadar”da “o” işaret sözcüğü, “kadar” ise ölçü sözcüğüdür; ikisi de kendi başlarına anlamlıdır, bu yüzden ayrı durur. Aynı kalıbı taşıyan “bu kadar”, “şu kadar” ve “ne kadar” da aynı şekilde yazıldığını hatırlamak yeterlidir.

“okadar” yanlışı neden yapılıyor?

“Okadar” biçimindeki yanlış yazım, sözcükleri hızlı okuma ve konuşma alışkanlığından kaynaklanır. Günlük konuşmada “o kadar” çoğu zaman tek bir vurgulu birim gibi söylenir ve bu ses birleşmesi yazıya da yansıyabilir. Yazarlar iki sözcüğün art arda geldiğini fark etmeden tek kelime gibi yazabilirler.

İkinci neden, “okadar”ın anlamsız bir sözcük olmasıdır. Yazıda “okadar” gördüğümüzde bunun bir yazım hatası olduğu hemen anlaşılmaz; okuyucu bu sözcüğü tanımakta güçlük çeker. Oysa “o kadar” yazıldığında “o” işaret sözcüğü ve “kadar” derece bildirici sözcük olarak doğrudan görülür.

Üçüncü olarak, “onca” gibi tek sözcüklü bir eş anlamlının varlığı da karışıklığa yol açabilir. Yazar “o kadar” yerine bitişik bir yazım tercih ederse bunu tek sözcük sanıp hataya düşebilir. Doğru yazım, bu ifadenin her zaman iki ayrı sözcük olarak yazılmasıdır.

O kadar ile karıştırılanlar

“O kadar” ile “onca” aynı anlama yakın kullanılabilir; ancak “onca” tek sözcüktür ve genellikle “onca yıl”, “onca emek” gibi isim tamlamalarında yer alır. “O kadar” ise sıfat ve zarf yerinde derece bildirir: “O kadar hızlı koştu.” gibi. Bu nedenle “onca” yerine “o kadar” yazıldığında cümle yapısı değişebilir.

Bir de “o” ile “kadar” arasındaki bağı “öyle” sözcüğüyle karıştırmamak gerekir. “Öyle” de benzer anlamda kullanılabilir ama ayrı bir sözcüktür ve “öyle kadar” gibi bir yazım doğru değildir. Doğru kullanım “o kadar” ya da “öyle” biçiminde olmalıdır.

O kadar ile örnek cümleler

• Ona o kadar güveniyorum ki işi tamamen ona bırakabilirim.
• Toplantıda o kadarını konuşmamız yeterliydi, gerisini sonraya bıraktık.
• Dün gece o kadar geç uyudum ki sabah alarmı hiç duymadım.
• Kentte dün o kadar yağmur yağdı ki bazı yollar göle döndü.
• Şiirdeki hüzün o kadar yalındı ki okurken insan kendini kaybeder.