Mademki mi madem ki mi?

Mademki neden böyle yazılır?

Mademki, madem ve ki sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuş bir bağlaçtır ve Türkçe yazım kurallarına göre bitişik yazılır. Birden fazla sözcüğün yan yana gelip tek bir anlam birimi oluşturduğu, anlamını artık parçalarının toplamıyla tam açıklayamadığı durumlarda bitişik yazım tercih edilir. Mademki de bu duruma uyar: iki parça birlikte ‘madem ki’ yapısının belirttiği neden-sonuç ilişkisini tek bir bağlaçla ifade eder.

Türkçede benzer şekilde bitişik yazılan bağlaçlar vardır. Örneğin çünkü, halbuki, oysaki ve meğerki gibi bağlaçlar birden fazla öğenin birleşmesinden doğmuş olup bitişik yazılır. Bu bağlaçların hepsinde yapı, tek bir bağlaç gibi düşünülerek yazılır. Madem sözcüğü kendi başına da kullanılır, fakat mademki birleşik bir bağlaç olarak ayrı yazılmaz.

Bu sözcüğün kökeni Arapça ve Farsça kökenli mādām ile Türkçe ki sözcüğüne dayanır. Kökenindeki yapı, birleşme sonucu oluşan yeni bir anlam ortaya çıkardığı için yazımda birleşik kabul edilir. Yazarken iki sözcüğü ayırmak, bağlacın işlevini bozar ve yanlış bir okuma yaratır.

Mademki nasıl akılda tutulur?

Mademki bir bağlaç olarak tek bir bütündür, tıpkı çünkü ve halbuki gibi. Yazarken ‘madem’ ve ‘ki’ sözcüklerini aynı nefeste söylediğinizi düşünün; ayrı yazma isteği çoğu zaman bu kolay akıştan kaynaklanır.

“madem ki” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazımın en önemli nedeni, madem ve ki sözcüklerinin ayrı birer sözcük gibi algılanmasıdır. Konuşma dilinde iki sözcük arasında belirgin bir duraklama olmadığı için yazıya aktarılırken ayrı yazılma eğilimi ortaya çıkar. Ayrıca madem ve ki kelimelerinin tek başına kullanıldığı pek çok cümle olduğu için yazıcı, bu bağlacı da bu kalıba benzeterek ayırabilir.

Bir diğer neden, ‘madem ki’ yapısının çok sık kullanılması ve yazılı metinlerde bazen ayrı biçimde görünmesidir. Günlük yazışmalarda bu kullanım yaygın olduğu için yanlış biçim zamanla normal görünmeye başlayabilir. Ancak yazım kılavuzunda ve sözlükte doğru biçim mademki olarak yer alır.

Son olarak, yazar bağlacı cümlenin ortasında vurgulu yazmak istediğinde iki sözcüğü ayrı yazıp aralarına fazladan boşluk bırakabilir. Bu tür görsel tercihler yazım hatası olarak sayılmaz, ancak mademki sözcüğünün doğru yazımı her zaman bitişik olarak korunmalıdır.

Mademki ile karıştırılanlar

Madem ile mademki arasında anlam ve yazım farkı vardır. Madem tek başına bir bağlaç olarak kullanıldığında ‘madem öyle’ veya ‘madem gitmek istiyorsun’ gibi cümlelerde yer alır ve ayrı yazılır. Mademki ise ‘ki’ ekiyle birleşerek ‘madem ki yağmur yağıyor’ anlamını yoğunlaştırır ve bitişik yazılır.

Ayrıca ‘ki’ sözcüğü, ‘dediki’ veya ‘sandıki’ gibi biçimlerde ekleşmiş olabilir; bu durumlarda da yazım ayrı ya da bitişik olabilir ve bağlam belirleyicidir. Mademki sözcüğünde ise tek bir bağlaç kalıbı söz konusu olduğu için yazım kararı bitişik olarak sabittir.

Mademki ile örnek cümleler

• Mademki yağmur yağmaya başladı, pikniği iptal edip eve dönelim.
• Projenin son teslim tarihi yaklaştığına göre, mademki ekip hazır, toplantıyı bugün yapabiliriz.
• Dün gazetede okuduğuma göre, mademki ilgili kurum açıklama yaptı, konu artık kamuoyuna duyuruldu.
• Öğretmen, mademki herkes konuyu anladı, yeni ünitemize geçeceğini söyledi.
• Eski zamanların şairi, mademki dünya bir yalan, yüreğimde kalan tek gerçeği anlatmak istiyordu.