Kuzeybatı mı kuzey batı mı?

Kuzeybatı neden böyle yazılır?

Kuzeybatı, iki yön adının birleşmesinden oluşmuş bir birleşik kelimedir. Kuzey ile batı sözcükleri yan yana geldiğinde ortaya tek bir yön adı çıkar ve bu yeni anlam bütünü tek parça olarak yazılır. Bu yüzden "kuzey batı" diye iki ayrı kelime yazmak, TDK yazım kılavuzuna göre doğru değildir.

Aynı mantıkla kurulmuş başka yön adları da vardır: güneybatı, kuzeydoğu ve güneydoğu bu kalıba uyar. Bu sözcüklerin hepsinde ilk öğe bir ana yön (kuzey, güney), ikinci öğe ara yön (doğu, batı) olarak gelir ve ikisi bitişik yazılır. Harita ve coğrafya metinlerinde de bu yazım tercih edilir.

Kelimenin sıfat olarak kullanımı da aynı yazımı korur. "Kuzeybatı rüzgârı" ya da "kuzeybatı kesimi" gibi kullanımlarda da sözcük değişmez, yalnızca görevi değişir. Bu nedenle yazım kararı, sözcüğün isim mi sıfat mı olduğuna bağlı değildir.

Kuzeybatı nasıl akılda tutulur?

Kuzeybatı, kuzey ile batının tek bir yönde buluştuğunu düşünerek hatırlanabilir: iki yön birleşince tek bir bileşik yön ortaya çıkar. Güneybatı ve kuzeydoğu ile aynı kalıpta olduğunu fark etmek de yazımı pekiştirir.

“kuzey batı” yanlışı neden yapılıyor?

"Kuzey batı" biçimi, yön adlarının konuşma dilinde iki ayrı sözcük gibi algılanmasından doğar. Kişi "kuzey" ve "batı" kelimelerini ayrı ayrı bildiği için bunları birleştirmeyi akla getirmeyebilir. Oysa burada iki sözcük bir araya gelip yeni bir yön anlamı kazanmıştır.

Bir başka neden, yabancı dillerdeki yazım alışkanlığıdır. İngilizce "northwest" ya da benzeri çevirilerde bazen ayrı yazım görüldüğü için Türkçede de aynı kalıbın taşınması mümkündür. Ancak Türkçe yazım kuralları bu kelimede bitişik yazımı açıkça gerektirir, dolayısıyla çeviri alışkanlığı doğru yazımın yerini tutamaz.

Kuzeybatı ile karıştırılanlar

Kuzeybatı ile kuzey batı arasındaki fark anlamda değil, yazımdadır. Bitişik yazılan kuzeybatı, belirli bir ara yönü gösterir; "kuzey batı" ise yazım olarak iki ayrı sözcüğe bölünür ve standart yazımda bu kullanım yer almaz. Metinde kuzeyle batının ayrı ayrı anıldığı bir cümle kuruluyorsa (örneğin "kuzey ve batı kesimleri") bu da ayrı yazılır, çünkü burada iki ayrı yön söz konusudur.

Benzer bir karışıklık "kuzeybatılı" kelimesinde de görülebilir. Bu türetilmiş biçim, yön adına ilgili anlamı taşır ve yine bitişik yazılır. Örneğin "kuzeybatılı öğrenciler" ifadesinde yazım bozulmaz, yalnızca ek eklenir.

Kuzeybatı ile örnek cümleler

• Fırtına, kuzeybatı yönünden kıyıya doğru ilerliyor olabilir.
• Ekip, sahaya kuzeybatıdan giriş yaparak mesafeyi kısaltmayı planladı.
• Coğrafya dersinde, rüzgârların hangi yönden estiğini gösteren haritada kuzeybatı bölgesi işaretlendi.
• Rapordaki tesis, şehrin kuzeybatı kesiminde yer aldığı için lojistik maliyetleri düşüktür.
• Sisli sabahın içinde, kuzeybatının soğuk rüzgârı pencerelerde buz desenleri bıraktı.