Kendi kendine mi kendikendine mi?

Kendi kendine neden böyle yazılır?

Kendi kendine, kendi zamiri ile kendine hâlinin yan yana gelmesiyle oluşmuş, zarf görevi gören bir ikilemedir. Türkçede bu tür yinelemeli ya da iki sözcüklü pekiştirme yapıları genellikle ayrı yazılır; her iki sözcük de kendi anlamını korur ve birlikte bir zarf değeri kazanır. Bu nedenle kendi ile kendine arasında boşluk bırakmak gerekir.

Aynı mantıkla yazılan başka bilinen örnekler de vardır: tek tek, el ele, gün gün gibi ikilemeler ayrı yazılır. Bu yapılarda sözcükler birbirinden kopuk değil, birlikte anlam üreten bir ifade oluşturur; yine de her birinin ayrı bir sözcük olduğu görülür.

Kendi kendine ifadesinin anlamı zarf olarak üç ana eksende toplanır: kimseye danışmadan, kimseyle ilişkisi olmadan ya da başkasının yardımı olmadan yapılan bir eylemi anlatır. Örneğin 'işi kendi kendine hallett' cümlesinde yardımın olmadığı açıkça ortaya çıkar. Bu anlam yapısı, sözcüklerin bitişik değil ayrı yazılmasının gerekçesini de güçlendirir.

Kendi kendine nasıl akılda tutulur?

Kendi kendine ifadesinde iki ayrı kendi vardır: biri 'kendi' zamiri, diğeri 'kendine' hâli; bu iki sözcüğü birbirinden ayırarak düşünmek yazımı hatırlatır. Cümlede 'kendi' ve 'kendine' yerlerini ayrı ayrı tutabiliyorsan ifade de ayrı yazılmalıdır.

“kendikendine” yanlışı neden yapılıyor?

Kendikendine biçiminin ortaya çıkmasının başlıca nedeni, sözcüklerin söylenişte birbirine çok sıkı bağlanmasıdır. Hızlı konuşmada 'kendi' ile 'kendine' arasındaki ara ses kısalır ve yazıya da tek kelime gibi yansıyabilir. Ayrıca 'kendi' ile 'kendine' sözcüklerinin tekrar eden kökten geldiği duygusu, birleşik yazım yanılsaması yaratır.

Bir diğer neden, yazarların bu ifadeyi bir tek sözcük gibi görmesidir. Oysa kendi kendine ifadesi, kendi zamirinin ve kendine biçiminin yan yana gelmesiyle kurulmuş bir yapıdır ve yazım kılavuzunda ayrı kabul edilir. Bu yüzden kelimeyi tek parça gibi yazmak yanlıştır.

Kendi kendine ile karıştırılanlar

Kendi kendine ile kendine yalnız başına karıştırılabilir. Kendine tek başına 'kendisine' anlamına gelir: 'Bu mektubu kendine yazdı' cümlesinde mektup yazarın kendisine yazılmıştır. Kendi kendine ise yardımsız yapılmış bir eylemi anlatır: 'Bu mektubu kendi kendine yazdı' yazarın yardım almadan yazdığını belirtir.

Bir başka karışıklık, kendi kendini biçimiyle yaşanır. Kendi kendini nesne alan bir fiille kullanılır: 'Kendi kendini eleştirdi' cümlesinde kendini bir nesnedir. Kendi kendine ise nesne almaz, zarf olarak fiili niteler. İki biçimin ek yapısı farklıdır, bu nedenle yazım da farklılaşır.

Kendi kendine ile örnek cümleler

• Bu tasarımı kendi kendine geliştirdi ve ilk prototipini iki hafta içinde çıkardı.
• Yeni yazılımın kurulumunu kendi kendine yapmayı denedim, ancak bir hata aldım.
• Belediye, ilçedeki atık su sorununu kendi kendine çözemeyeceğini açıkladı.
• Öğrenciler ödevlerini kendi kendine tamamlayarak öğretmenlerinin takdirini kazandı.
• Yaşlı adam, uzun yıllar boyunca köyünün yolunu kendi kendine yaptığını anlatırdı.