Karşı karşıya mı karşıkarşıya mı?

Karşı karşıya neden böyle yazılır?

Bu kelimede temel sorun, aynı sözcüğün yinelenmesinin bitişik mi ayrı mı yazılacağıdır. 'Karşı' sözcüğü burada kendisiyle yinelenerek tek bir anlam birimi oluşturur ve yazımda iki ayrı sözcük olarak korunur. Yinelemeli (ikileme) kullanımlarda sözcükler çoğunlukla aralarında boşlukla yazılır; 'güzel güzel', 'yavaş yavaş', 'sessiz sessiz' bu düzenin tanıdık örnekleridir.

Bu düzen 'karşı karşıya' için de geçerlidir. İki sözcük birbirinden bağımsız görünmese de yazımda ayrı tutulur ve bitişik yazıldığında kelime sınırı bozulur. Aynı yapı 'karşı karşıya gelmek' gibi fiil kalıplarında da korunur; burada 'karşı karşıya' zarf olarak kalır, 'gelmek' ise ayrı bir fiildir.

Bu kelimeyi bitişik yazmak, sözcüğün yapısını tek bir bileşik kelime gibi göstermek olur. Oysa TDK sözlüğünde bu ifade zarf olarak ayrı madde başı altında yer alır ve tek sözcük değil, iki sözcüğün birlikte kullanımıdır.

Karşı karşıya nasıl akılda tutulur?

İki 'karşı' arasında bir boşluk düşünün: biri diğerinin tam karşısındadır, yani birbirinin karşısındaki iki yüz gibi ayrı durur. Bu görüntü, iki sözcüğün de ayrı yazılması gerektiğini hatırlatır.

“karşıkarşıya” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış yazım 'karşıkarşıya' genellikle konuşma dilindeki hızlı ve birleşik söyleyişten kaynaklanır. Sözcükler art arda ve tek nefeste söylendiğinde aradaki boşluk duyulmaz, bu da yazıya bitişik olarak yansır.

İkinci neden, Türkçede bitişik yazılan pek çok bileşik sözcüğün varlığıdır. Kullanıcı, 'karşıkarşıya' yapısını 'kapıkapı' ya da benzeri bir sözcük gibi düşünerek yanlış bir benzetme yapabilir. Oysa 'karşı karşıya' bir bileşik değil, yinelemeli bir zarftır.

Üçüncü neden, 'karşı' sözcüğünün tek başına çok sık kullanılmasıdır. Bu alışkanlık, sözcüğün yinelenmiş biçiminin de aynı biçimde bitişik yazılacağı yanılgısını besler.

Karşı karşıya ile karıştırılanlar

En sık karıştırılan biçim 'karşıya'dır. 'Karşıya geçmek' ya da 'karşıya bakmak' gibi kullanımlarda 'karşı' sözcüğüne '-ya' yönelme eki getirilir ve tek bir zarf ya da ek-fiil yapısı oluşur; 'karşı karşıya' ise iki kez tekrarlanan 'karşı' ile kurulur. Bu iki kullanım anlam olarak da ayrışır: 'karşıya geçmek' bir yere gitmeyi, 'karşı karşıya' ise yüzleşmeyi ya da birbirine dönük olmayı anlatır.

Bir diğer karışıklık, 'karşılıklı' sözcüğüdür. 'Karşılıklı konuşmak' ya da 'karşılıklı oturmak' karşılıklı, iki tarafın birbirine dönük olmasını ifade eder; 'karşı karşıya' ise aynı anlamı daha belirgin bir görsel tasvirle verir. İki sözcük yakın anlamlı olsa da yazımları ve kullanım yerleri farklıdır.

Karşı karşıya ile örnek cümleler

• Sınav salonunda öğrenciler karşı karşıya oturdu, böylece birbirlerinin kâğıdına bakamadılar.
• Toplantıda iki ekip bütçe konusunda karşı karşıya geldi ve uzun süre tartıştı.
• Yolun iki yakasındaki evler karşı karşıya bakıyordu; bahçe kapıları birbirine doğru açılıyordu.
• Haberde, iki ülkenin temsilcileri sınır kapısında karşı karşıya görüşmeye başladığı bildirildi.
• Romanın son bölümünde kardeşler yıllar sonra karşı karşıya geldiğinde ikisi de tek kelime etmedi.