Aşk olsun mu aşkolsun mu?

Aşk olsun neden böyle yazılır?

Türkçede “aşk” bir isim, “olsun” ise “olmak” fiilinin emir ve istek kipinde kullanılan bir çekimidir. Bu iki sözcük birbirinden bağımsız anlam taşıdığı için TDK yazım kılavuzuna göre ayrı yazılır. Ayrı yazımın temel mantığı, öbeğin her bir öğesinin kendi başına bir anlam ve çekim yapısı taşımasıdır. Bu yüzden “aşk olsun” kalıbı bir bütün olarak düşünülse de birleşik kelime sayılmaz ve bitiştirilmez.

Aynı düzeyde ayrı yazılan bilinen örnekler arasında “ayıp olsun”, “yazık olsun” ve “helal olsun” gibi ünlem niteliğindeki kalıplar bulunur. Bu ifadelerin hepsinde ilk öğe bir isim, ikinci öğe ise “olsun” ya da “olmak” çekimidir. Bu tür yapılarda kalıplaşma olsa bile yazım ayrı kalır.

TDK sözlüğü “aşk olsun” için üç anlam verir: birincisi beğenilmeyen bir davranışa kınama ve sitem, ikincisi bir davranışın çok beğenildiğini bildiren “aferin, helal olsun” anlamında takdir, üçüncüsü ise eskimiş bir kullanım olarak dervişler arasında selamlama sözü. Anlam ne olursa olsun yazım aynıdır.

Aşk olsun nasıl akılda tutulur?

Kalıbı ayrı yazmak için “aşk” ve “olsun”u iki ayrı yük gibi düşünebilirsiniz; yani birinci sözcük isim, ikincisi fiil çekimi olarak kalır. Sitem ve takdir anlamındaki ünlemi, “ayıp olsun” ve “yazık olsun” ile aynı kalıba koyarak hatırlamak yeterlidir.

“aşkolsun” yanlışı neden yapılıyor?

Yanlış “aşkolsun” biçimi, ifadenin sık tekrarlanması ve konuşma dilinde iki sözcüğün hızlı telaffuz edilmesiyle ortaya çıkar. Ünlem hâlinde söylendiğinde “aşk” ve “olsun” arasındaki ara kısa geçilir, bu da yazıya bitişik olarak yansıyabilir. Yazılı metinde de ifade tek bir duygusal tepki gibi algılandığı için birleşik bir kelimeymiş gibi düşünülebilir.

Bir başka neden, “aşk” kelimesinin sık kullanılan bir sözcük olmasıdır. Yazar, duygusal bir ifadeyi sıkça “aşk”la birlikte kurduğu için bu sözcüğü “olsun” ekiyle tek bir yazım birimi gibi görebilir. Oysa burada “aşk” ile “olsun” arasında anlam bağı vardır ama yazım birliği yoktur.

Özellikle “aşk olsun” kalıbı yazılı metinlerde çoğu zaman tırnak içinde ya da ünlem işaretiyle kullanılır. Bu kullanımda sözcükler görsel olarak birbirine yakın durduğu için yazım aşamasında bitiştirme eğilimi ortaya çıkar.

Aşk olsun ile karıştırılanlar

“Aşk olsun” ile karıştırılan en yaygın biçim, bitişik yazılan “aşkolsun”dur; bu biçim TDK’da yer almaz ve kullanılmaz. Anlam bakımından ikisi arasında fark yoktur, fark yalnızca yazımdadır.

Bir diğer karışıklık, “olsun” yerine “olsın” yazmaktır. Standart yazımda “aşk olsun” biçimi tercih edilir; “olsın” biçimi kimi zaman konuşma dilinde görülse de sözlük yazımı “olsun”dur. Yazılı metinde tutarlılık için “aşk olsun” kullanılmalıdır.

Aşk olsun ile örnek cümleler

• Kulüp yönetimi yine bütçeyi yanlış harcamış, bu durumda aşk olsun demekten başka bir şey gelmiyor elimizden.
• Üç hafta boyunca tek bir rapor bile göndermeyen ekibe müdür toplantıda aşk olsun diyerek tepkisini gösterdi.
• Gece yarısına kadar tek başına projeyi tamamlayan Ayşe’ye herkes aşk olsun dedi, teşekkür de etti.
• Yıllardır aynı özenle işini yapan ustaya aşk olsun diyerek seslenmek, bu emeğe layık bir takdirdi.
• Dervişlerin eski toplantılarında birbirine aşk olsun diyerek selamlaştıkları anlatılır; bu söz şimdi neredeyse hiç kullanılmıyor.